Call for Papers. Theories. Practices and Representations of Masculinities
Call for papers - Studia Humanistyczne AGH. Contributions to Humanities 2/2026
Numer tematyczny: Teorie. Praktyki i Reprezentacje Męskości
Redaktorzy gościnni: dr hab. Urszula Kluczyńska, prof. CDV (Collegium da Vinci, Poznań), dr hab. Krzysztof Arcimowicz, prof. UwB (Uniwersytet w Białymstoku)
Redaktor prowadzący: Marcin Baumann
Studia nad mężczyznami i męskościami wyłoniły się jako uzupełnienie studiów kobiecych. Ich celem nie było przyjęcie androcentrycznej perspektywy, ale przyjrzenie się męskim doświadczeniom zanurzonym w społeczno-kulturowych, ekonomicznych i historycznych kontekstach. Przemiany mężczyzn i męskości związane są z dynamiką relacji genderowych. Tożsamość mężczyzn utkana jest z wielu – konfigurowanych w różny sposób – elementów, takich jak: wiek, wykształcenie, zawód, wyznanie, narodowość, rasa, sprawność, seksualność, stosunek do ciała czy relacji rodzinnych. Już kilka powyższych kategorii, traktowanych jako przykłady, pokazuje możliwość wyłonienia się kolejnych, zachodzących na siebie i przecinających się obszarów badawczych. Uczone i uczeni sytuujący swoje zainteresowania naukowe w obszarze krytycznych studiów nad mężczyznami i męskościami (dalej także jako akronim KSMM) przyjmują, iż nie ma jednej ahistorycznej, akulturowej i adyskursywnej męskości. Dystansują się od traktowania tożsamości męskiej jako monolitu, jednocześnie podkreślając wielość i zróżnicowanie męskości.
Wraz z rozwojem KSMM wypracowane zostały liczne teorie, terminy i kategorie. W efekcie poswatała siatka pojęciowa umożliwiająca opis relacji gednerowych, w tym relacji między mężczyznami. Najbardziej znaną i prominentną koncepcję teoretyczną dotyczącą męskości i płci kulturowej wypracowała Raewyn W. Connell (1995). Założenia tej teorii zostały poddane krytyce (m.in. Donaldson 1993; Whitehead 1999; Demetriou 2001; Hearn 2004; Howson 2005), a następnie zrewidowane (Connell, Messerschmitt 2005). Analizy podjęte przez Connell przyczyniły się do wyłonienia kolejnych propozycji teoretycznych, narzędzi opisu i badania tożsamości mężczyzn. Wśród wykorzystywanych i dyskutowanych współcześnie teorii wymienić można między innymi: teorię męskości inkluzywnej (Anderson 2009), koncepcję męskości hybrydowych (Bridges, Pascoe 2014), teorię męskości opiekuńczych (Elliott 2015) oraz koncepcję męskości otwartych i zamkniętych (Elliott 2020a, 2020b). Bogactwo osiągnieć KSMM dostarcza nie tylko ram teoretycznych i narzędzi do wieloaspektowych i wielokontekstowych analiz męskości, ale otwiera też przestrzeń dyskusji i redefinicji.
W ramach tomu zapraszamy do przedstawienia analiz społecznych praktyk i kulturowych reprezentacji męskości oraz wykorzystania teorii w badaniach. Zachęcamy także do krytycznego namysłu nad dominującymi koncepcjami teoretycznymi odnoszącymi się do męskości.
Proponujemy podjęcie rozważań dotyczących poniższych kwestii, które traktujemy jako pewne drogowskazy, wyrażając jednocześnie otwartość i ciekawość w zakresie poszukiwania nowych ścieżek analiz w ramach KSMM:
♦ Teorie męskości w badaniach. Przykłady wykorzystania, reinterpretacji i krytyki
♦ Praktyki męskości w badaniach. Nowe obszary, przemiany i interpretacje
♦ Reprezentacje oraz (re)konstrukcje męskości w mass mediach i kulturze popularnej (np. sportowych przekazach medialnych, neoserialach, produkcjach streamingowych)
♦ Nowe media i manosfera jako przestrzeń (re)definicji męskości
♦ Perspektywa intersekcjonalna i postkolonialna w badaniach mężczyzn i męskości
♦ Męskości opiekuńcze: opieka/troska, przyjaźń, intymność, emocje
♦ Hybrydyzacja męskości
♦ Mężczyźni, ich ciało, zdrowie i seksualność
Bibliografia:
Anderson, Eric. 2009. Inclusive masculinity: the changing nature of masculinities. New York: Routledge.
Beasley, Christine. 2008. “Rethinking hegemonic masculinity in a globalized world.” Men and Masculinities 11(1): 86-103.
Bridges, Tristan i C. J. Pascoe. 2014. “Hybrid masculinities: New directions in the sociology of men and masculinities.” Sociology Compass 8(3): 246-258. DOI: https://doi.org/10.1111/soc4.12134
Connell, Raewyn W. 1995. Masculinities. Sydney: Allen & Unwin.
Demetriou, Demetrakis Z. 2001. “Connell's concept of hegemonic masculinity: A critique.” Theory & Society 30(3): 337-361. DOI: https://doi.org/10.1023/A:1017596718715
Donaldson, Mike. 1993. “What is hegemonic masculinity.” Theory & Society 22(5): 643-657. DOI: https://doi.org/10.1007/BF00993540
Elliott, Karla. 2015. “Caring masculinities: Theorizing an emerging concept.” Men and Masculinities 12: 1–20. DOI: https://doi.org/10.1177/1097184X15576203
Elliott, Karla. 2020a. “Bringing in margin and centre: ‘Open’ and ‘closed’ as concepts for considering men and masculinities.” Gender, Place & Culture 27(12): 1723-1744. DOI: https://doi.org/10.1080/0966369X.2020.1715348
Elliott, Karla. 2020b. Young Men Navigating Contemporary Masculinities. Switzerland: Palgrave Macmillan.
Hearn, Jeff. 2004. “From hegemonic masculinity to the hegemony of men.” Feminist Theory 5(1): 49-72. DOI: https://doi.org/10.1177/1464700104040813
Howson, Richard. 2005. Challenging hegemonic masculinity. Londyn: Routledge.
Whitehead, Stephen. 1999. “Hegemonic masculinity revised.” Gender, Work and Organization 6(1): 58-62. DOI: https://doi.org/10.1111/1468-0432.00069
Ważne daty:
przesyłanie zgłoszeń: do 30 sierpnia 2026 roku
Teksty w języku polskim lub angielskim o objętości do 20 stron (z abstraktem i bibliografią) prosimy przesyłać na platformę czasopisma „Studia Humanistyczne AGH. Społeczeństwo. Kultura. Technologia” (https://journals.agh.edu.pl/human/pl/instrukcja-zglaszania-tekstow)
Artykuł powinien być przygotowany według wskazówek podanych na stronie internetowej ww. periodyku (https://journals.agh.edu.pl/human/pl/wytyczne-edytorskie) oraz na szablonie https://journals.agh.edu.pl/human/libraryFiles/downloadPublic/42
Redaktorzy tomu:
♦ dr hab. Urszula Kluczyńska: ulaklu@wp.pl
♦ dr hab. Krzysztof Arcimowicz, prof. UwB: krzysiek@uwb.edu.pl
