Już kiedyś w to grałem. Procesualność i niezmienność ruin gier wideo.
DOI:
https://doi.org/10.7494/human.2026.25.1.8015Słowa kluczowe:
gry cyfrowe, ruiny, archiwizacja cyfrowa, procesualność i niezmiennośćAbstrakt
W artykule badam, jak kultury cyfrowe wykorzystują i przekształcają swoje „ruiny” (starsze treści, wcześniejsze wersje, porzucone gry) do tworzenia nowych treści, kontekstów i doświadczeń. Cyfrowe przestrzenie dawniejszych gier funkcjonują jako warstwy kulturowe, które podlegają zarówno zachowaniu, jak i recyklingowi. Główną tezą jest założenie, że cyfrowe ruiny gier funkcjonują w spektrum pomiędzy dwoma biegunami: procesualności, która oznacza ciągłe, lecz zmienne istnienie systemów i danych w aktywnym środowisku gry, oraz niezmienności, która odnosi się do stałego trwania treści jako statycznego artefaktu. W podsumowaniu stwierdzono, że pozostałości po grach tworzą różne formy archeologii kulturowej: od rytualnego porzucenia, przez wspólnotowy palimpsest, aż po łagodną degradację. Ostatecznie omówione ramy mają na celu przyczynienie się do zrozumienia dziedzictwa cyfrowego jako procesu, a nie produktu.
Pobrania
Bibliografia
Aarseth, E. (2001). Computer game studies, year one. Game Studies, 1(1).
Antonelli, P., Forment, A., Galloway, P., & Burckhardt, A. (2022–2023). Never alone: Video games and other interactive design. Museum of Modern Art, Department of Architecture and Design.
Bosman, F. (2023). Video game romanticism: On retro gaming, remakes, reboots, game nostalgia, and bad games. Journal for Religion, Film and Media, 9(1), 25–44.
Brown, L. (2024). Rethinking remakes: Value and culture in video game temporalization. Games and Culture, 19(3), 337–356.
Butcher, L., & Toh, A. (2025). Strolling down memory card lane: Nostalgia, age, and video game remakes. Journal of Marketing Management, 41(9–10), 892–909.
Chalk, A. (2025, January 24). ‘When the world ends, people just dance’: As another MMO comes to an end, players come together for a final farewell rave. PC Gamer.
Crutzen, P. J., & Stoermer, E. F. (2000). The “Anthropocene”. IGBP Global Change Newsletter, 41, 17–18.
Derrida, J. (2004). Pismo i różnica. Wydawnictwo KR.
Dym, B., Simpson, E., Fong, O., & Striegl, L. (2023). The internet is not forever: Challenges and sustainability in video game archiving and preservation. Journal of Electronic Gaming and Esports, 1(1). Pobrano 13 lutego 2026 z: https://journals.humankinetics.com/view/journals/jege/1/1/article-jege.2022-0041.xml
Edensor, T. (2005). Waste matter: The debris of industrial ruins and the disordering of the material world. Journal of Material Culture, 10(3), 311–332.
Gach, E. (2021, February 25). Destiny 2 is sunsetting sunsetting. Kotaku.
Gnat, T. (2025, April 29). Worlds of light, fading: Dead games and end-of-life software as ruins of digital interactive entertainment. Games and Culture.
Grok. (n.d.). S.T.A.L.K.E.R. G.A.M.M.A.: Grok’s automated modular modpack for Anomaly. ModDB. Pobrano 16 lutego 2026 z: [www.moddb.com/mods/stalker-anomaly/addons](http://www.moddb.com/mods/stalker-anomaly/addons)
Grok. (2025). S.T.A.L.K.E.R. G.A.M.M.A. GOG.com. Pobrano 16 lutego 2026 z: [www.gog.com/en/game/stalker_gamma](http://www.gog.com/en/game/stalker_gamma)
Harkai, I. (2022). Preservation of video games and their role as cultural heritage. Journal of Intellectual Property Law & Practice, 17(10), 844–856.
Hoch, N. I. (2020). Nostalgia for the new: Video game “remakes” and the limits of reflection. AoIR Selected Papers of Internet Research. Pobrano 13 lutego 2026 z: spir.aoir.org/ojs/index.php/spir/article/view/11286
Jovanée, A. (2024). “2001’s Black & White is finally playable again (kind of).” Polygon. Pobrano z https://www.polygon.com/impressions/448593/black-white-2001-playable-game-preservation/
Kristeva, J. (2007). Rewolucja języka poetyckiego. Universitas.
Luersen, E. H., & Fuchs, M. (2021). Ruins of excess: Computer game images and the rendering of technological obsolescence. Games and Culture, 16(8), 1087–1110.
McIntyre, I. (2021, February 26). Bungie ditches “sunsetting” in Destiny 2 after huge player backlash. Dexerto.
Mischke, W. (2007). Barokizacja gotyku czy gotycyzacja baroku, czyli kontrreformacyjne oswajanie barbarzyńskich gustów. W: K. Brzezina & J. Wolańska (red.), Barok i barokizacja. Universitas.
Newman, J. (2012). Best before. Routledge.
Nicholls, F., & Cook, M. (2024). How to save a world: The go-along interview as game preservation methodology in Wurm Online. Proceedings of the ACM on Human-Computer Interaction, 27, 1–16. https://doi.org/10.1145/3649921.3650017
Pesce, S., & Noto, P. (2016). The politics of ephemeral digital media. Routledge.
Purchese, R. (2014, June 26). That S.T.A.L.K.E.R.y Areal Kickstarter: What’s going on? Eurogamer.
SalahEldeen, H. M., & Nelson, M. L. (2012). Losing my revolution: How many resources shared on social media have been lost. W: Theory and practice of digital libraries (Lecture Notes in Computer Science, 7489, s. 125–137). Springer.
Sendyka, R. (2013). Pryzma – zrozumieć nie-miejsca pamięci (non-lieux de mémoire). Teksty Drugie, (1–2), 323–344.
Strefa Retro. (2019). Wmkig.pl. Pobrano 13 lutego 2026 z: wmkig.pl/r-index.html
Suominen, J., Jokinen, A., Saarenpää, A. J., & Mäyrä, M. (2018). Incorporating curator, collector and player credibilities: Crowdfunding campaign for the Finnish Museum of Games and the creation of game heritage community. Kinephanos, Special Issue, Aug.
Virilio, P. (2005). The information bomb. Verso.
Waszkiewicz, A., & Frelik, P. (2025). Video game preservation and its challenges. Przegląd Kulturoznawczy, 1(63), 28–28.
Zalasiewicz, J., Williams, M., Waters, C. N., Barnosky, A. D., Haff, P. (2014). The technofossil record of humans. The Anthropocene Review, 1(1), 34–43.
Zhou, L., Prabhakaran, V., Ramasubramanian, V., Levin, R., Thekkath, C. A. (2007). Graceful degradation via versions: Specifications and implementations. W: Proceedings of the 26th Annual ACM Symposium on Principles of Distributed Computing (PODC 2007) (s. 264–273). ACM.
Zielińska-Dąbkowska, K. M., & Xavia, K. (2019). Global approaches to reduce light pollution from media architecture and non-static, self-luminous LED displays for mixed-use urban developments. Sustainability, 11(12), Article 3446.
LUDOGRAFIA
ArenaNet. (2020). Guild Wars 2: Living World (Wersja PC) [Gra wideo].
Bandai Namco Online. (2023). Blue Protocol (Wersja PC) [Gra wideo]. Bandai Namco Entertainment.
Bay 12 Games. (2006). Dwarf Fortress (Wersja PC) [Gra wideo]. Kitfox Games.
Blizzard Entertainment. (2004). World of Warcraft (Wersja PC) [Gra wideo].
Blizzard Entertainment. (2019). World of Warcraft Classic (Wersja PC) [Gra wideo].
Bluepoint Games. (2018). Shadow of the Colossus (Wersja PlayStation 4) [Gra wideo]. Sony Interactive Entertainment.
Bluepoint Games. (2020). Demon’s Souls (Wersja PlayStation 5) [Gra wideo]. Sony Interactive Entertainment.
Bungie. (2017). Destiny 2 (Wersja PC) [Gra wideo].
Capcom. (2019). Resident Evil 2 (Wersja PlayStation 4, Xbox One, PC) [Gra wideo].
Carbine Studios. (2014). WildStar (Wersja PC) [Gra wideo]. NCSOFT.
Frontier Developments. (2021). Elite Dangerous: Legacy Mode (Aktualizacja 14) (Wersja PC) [Gra wideo].
Grok. (2022). S.T.A.L.K.E.R. GAMMA [Modpack do gry S.T.A.L.K.E.R.: Anomaly] (Wersja PC).
GSC Game World. (2007). S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl (Wersja PC) [Gra wideo]. THQ.
GSC Game World. (2008). S.T.A.L.K.E.R.: Clear Sky (Wersja PC) [Gra wideo]. Deep Silver.
GSC Game World. (2009). S.T.A.L.K.E.R.: Call of Pripyat (Wersja PC) [Gra wideo]. BitComposer Games.
Lionhead Studios. (2001). Black & White (Wersja PC) [Gra wideo]. Electronic Arts.
Mojang Studios. (2011). Minecraft (Wersja PC) [Gra wideo].
Square Enix. (2020). Final Fantasy VII Remake (Wersja PlayStation 4) [Gra wideo].
Team Anomaly. (2018). S.T.A.L.K.E.R.: Anomaly [Samodzielna modyfikacja gry wideo] (Wersja PC).
Pliki dodatkowe
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Authors who publish with this journal agree to the following terms:1) Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
2) Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
3) Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work (See The Effect of Open Access).
