Podhalańskie narracje o uchodźczyniach i uchodźcach wojennych z Ukrainy
DOI:
https://doi.org/10.7494/human.2025.24.1.6995Słowa kluczowe:
Narracje, Ukraina, uchodźcy, Podhale, wyobrażenia społeczneAbstrakt
Artykuł przedstawia wstępne wnioski ze zrealizowanego projektu badawczego dotyczącego zmian narracji funkcjonujących w wiejskich społecznościach powiatu Nowy Targ na temat mieszkańców Ukrainy po inwazji rosyjskiej 24 lutego 2022 roku. Projekt zrealizowany metodami etnograficznymi w latach 2023–2024 pokazał, jak narracje zmieniły się w kontekście wojny i doświadczenia uchodźczego. Tekst rozważa różne aspekty doświadczenia kontaktu z uchodźczyniami i uchodźcami wojennymi z Ukrainy określane jako toposy: dyskursywnego konstruowania kobiecości i męskości, dziecięcego odbioru zaistniałej sytuacji, różnych motywacji działań pomocowych, wpływu doświadczenia goszczenia uciekinierek i uciekinierów na indywidualne konstrukcje tożsamościowe gospodarzy, resentymentów historycznych w kontekście świadczenia pomocy, pracy jako kategorii oceny migrantów i teorii spiskowych uzasadniających zaistniałą sytuację polityczną.
Pobrania
Bibliografia
Appadurai A. (2005). Nowoczesność bez granic. Kulturowe wymiary globalizacji. Kraków: Universitas.
Benedyktowicz, Z. (2000). Portrety obcego. Od stereotypu do symbolu. Kraków: WUJ.
Bielecka-Prus, J., Horolets, A. (2013). Rekonstrukcja praktyk analizy dyskursu na podstawie wybranych anglojęzycznych czasopism dyskursywnych. Przegląd Socjologii Jakościowej, IX, 1, 153–185.
Bloch, N., Szmyt, Z. (2024). Miejsca zbiorowego zakwaterowania dla osób uchodźczych w Polsce – analiza doświadczeń, identyfikacja wyzwań i scenariusze na przyszłość. Warszawa: Komitet Badań nad Migracjami PAN.
Brataniec, K. (2016). Narody i ich stereotypy a wizerunek Ukraińców w świadomości zbiorowej Polaków. Państwo i Społeczeństwo, 1, 59–74.
Drążkiewicz, E. (2022). Study conspiracy theories with compassion. Nature, 603, 765, 765.
Drążkiewicz, E., Rabo, A. (2020). Conspiracy Theories. W: H. Callan (ed.), The International Encyclopedia of Anthropology. Wiley-Blackwell.
Dobrowolski, K. (1966). Studia nad życiem społecznym i kulturą. Wrocław, Warszawa, Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN.
Dunn, E. i Kaliszewska, I. (2023a). Crisis as potential for collective action. Violence and humanitarianism on the Polish-Ukrainian border. Anthropology Today, 39, 2, 18–20.
Dunn, E. i Kaliszewska, I. (2023b). Distributed Humanitarianism. Volunteerism and aid to refugees during the Russian invasion on Ukraine. American Ethnologist, 50, 19–29.
Firgolska, A. (2023). Uchodźcy z Ukrainy w prywatnych dyskursach osób goszczących ich w swoich domach. Kultura i Społeczeństwo, 3, 121–140.
Gąsienica-Giewont, A., Trebunia-Staszel B. (2022). Podhalanie. Wokół tożsamości. Zakopane: Tatrzański Park Narodowy.
Hałgas, K. (2007). Stereotypy polsko-ukraińskie. Problemy we wzajemnych relacjach po 1991 roku. W: I. Stawowy-Kawka (ed.) Obraz konfliktów między narodami słowiańskimi w XIX i XX wieku w historiografii (s. 51–66). Kraków: WUJ.
Jarosz, S., Klaus W. (2023). Polska szkoła pomagania. Przyjęcie osób uchodźczych z Ukrainy w Polsce w 2022 roku. Warszawa: Konsorcjum Migracyjne.
Kalinowska, K., Krakowska, K., Sałkowska, M. (2023). Dlaczego Polacy pomagali Ukraińcom? Typologia powodów zaangażowania w pomoc ukraińskim uchodźcom. Kultura i Społeczeństwo, 3, 41–64.
Kalinowska, K., Kuczyński, P., Bukraba-Rylska, I., Krakowska, K., Sałkowska, M. (2023). Społeczeństwo łatwopalne. Praktyki pomagania uchodźcom z Ukrainy w roku 2022 w Polsce. Warszawa: Collegium Civitas.
Konieczna-Sałamatin, J. (2016). Kontakty polsko-ukraińskie a zmiany wzajemnego postrzegania Polaków i Ukraińców. Państwo i Społeczeństwo, 1, 75–96.
Krakowska, K. (2017). Rola rzezi wołyńskiej w budowaniu narracji na temat Ukraińców w polskim Internecie. Zoon Politikon, 8, 183–205.
Kroh, A. (2002). Tatry i Podhale. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie.
Kurowska, J. (2017). Rodzina podhalańska. Raport z badań. Tematy z Szewskiej, 2, 19, 21–31.
Letourneau, A. (2024). Remarks on the Challenge Raised to Argumentation Practice by Conspiracy. W: Discourses Boogaart, R. Boogaart, B. Garssen, H. Jansen, M. van Leeuwen, R. Pilgram, M. Reuneker (Ed.), A. Proceedings of the Tenth Conference of the International Society for the Study of Argumentation (s. 539–548). Amsterdam: Sic Sat.
Łukianow, M., Wylegała, A. (2023). Czy, kiedy i jak? Badanie i dokumentowanie losów uchodźczyń wojennych w Polsce. Kultura i Społeczeństwo, 3, 9–39.
Malewska-Szałygin, A. (2008). Wyobrażenia o państwie i władzy we wsiach nowotarskich w latach 1999–2005. Warszawa: DiG.
Matuszczyk, K., Homel, K., Kowalska, K., Jóźwiak, I., Tygielski M. (2023). Ukrainian Refugees in Poland. Identity and Experiences. Warsaw: Arise Foundation.
Matuszewski, P., Bieliński, J. (2023). Entuzjazm jako motywator działań pomocowych wobec uchodźców z Ukrainy. Analiza związku między entuzjazmem a udzielaniem pomocy w modelu emocjonalnego wyboru. Kultura i Społeczeństwo, 3, 91–119.
Małanicz-Przybylska, M. (2024). Farming is a grind. A Górale’s perspective on labour as a local heritage. Lud, 108, 29–52.
Nowosielski, J. (2024). Górale and farming – it goes hand in hand. Agricultural work as part of cultural heritage in Podhale. Lud, 108, 53–73.
Ryan, M. L. (2007) Toward definition of narrative. W: The Cambridge Companion to Narrative (s. 24–35). Cambridge: Cambridge University Press.
Skelnik, K., Witaszek, Z., Ziętarski, M. (2023). Kultura bezpieczeństwa społecznego migrantów w Polsce w świetle wyzwań i zagrożeń na przykładzie COVID-19 i wojny w Ukrainie. Studia Polityczne, 51, 4, 63–84.
Sobo, E. J., Drżakiewicz, E. (2021). Rights, responsibilities and revelations. COVID-19 conspiracy theories and the state. W: L. Manderson, N. J. Burke, A. Wahlberg (Ed.), Viral Loads. Anthropologies of Urgency in the Time of COVID-19 (s. 67–90). London: UCL Press.
Sosnowski, S., Janusz, M., Klencka, K., Mandes, S., Sprycha, N., Wardak, K. (2023). „Matka Ukrainka” – o warunkach pomocy i oczekiwaniach wobec uchodźczyń i uchodźców z Ukrainy po 24 lutego 2022 r. Studium przypadku forów pomocowych na Facebooku. Kultura i Społeczeństwo, 3, 141–161.
Staniszewski, R. (2023). Społeczna percepcja uchodźców z Ukrainy, migrantów oraz działań podejmowanych przez polskie państwo. Warszawa: Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych.
Taylor, Ch. (2010). Nowoczesne imaginaria społeczne. Kraków: Znak.
White, H. (2010). Poetyka pisarstwa historycznego. Kraków: Universitas.
Wodak, R. (2008). Dyskurs populistyczny: retoryka wykluczenia a gatunki języka pisanego. W: A. Duszak, N. Faircough (Red.), Krytyczna analiza dyskursu. Interdyscyplinarne podejście do komunikacji społecznej (s. 185–213). Kraków: Universitas.
Pliki dodatkowe
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Authors who publish with this journal agree to the following terms:1) Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
2) Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
3) Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work (See The Effect of Open Access).
