Call for Papers. Świat według apek

Numer tematyczny: Świat według apek

Redaktor gościnny: dr hab. Piotr Celiński, prof. AGH (AGH w Krakowie)

W kulturze cyfrowej software znaczy więcej niż hardware. To podobnie, jak w jednym z opowiadań Borgesa, w którym mapa cesarstwa przesłoniła jego terytorium. Matematyczność, kodowanie, algorytmy, protokoły i zbudowane na nich oprogramowanie wytyczają dominujące kanony myślenia i sprawczości. Zanurzeni w interakcje z menu i interfejsami naszych systemów operacyjnych, środowisk softwareowych czy platform społecznościowych konstatujemy, że oprogramowanie przejmuje/przejęło władzę nad rzeczywistością kulturową, odbierając ją mechanizacji [1]. 

Taka pozycja software niesie ze sobą wiele konsekwencji. Reguły kodu, baz danych i procesów stają/stały się rdzeniem funkcjonalnym kultury zachodniego świata oraz dominującą gramatyką jego technicznego języka [2]. Skutecznie kolonizują wrażliwość, możliwości i kompetencje komunikacyjne [3] i nic dziwnego, że to właśnie wokół tej dynamiki rozgrywają się dzisiaj decydujące procesy i wojny kulturowe. Cyfrowa kontrola implementowana przez „klasę wirtualną” [4], która zarządza produkcją kodu i kontroluje obiegi informacji, ściera się ze sprzeciwem piratów, hakerów i aktywistów. Wolny i otwarty dostęp do narzędzi i danych, zbiorową inteligencję i współpracę w cyfrowych terytoriach skutecznie kontrują boty, wirusy, exploity, streamy, chmury danych, spam, dezinformacje czy halucynacje SI. Konsumpcja i kolonizacja stają tu wobec oddolnej kreatywności i interaktywnej sprawczości. W softwareowych przestrzeniach toczą się kluczowe gry o bycie sprawczymi (interacting) i uniknięcie statusu zasobu zarządzanego w globalnym wirze danych (interacted).

Na tym tle zapraszamy do krytycznego przyjrzenia się bodaj najbardziej żywiołowemu fragmentowi przestrzeni software: apkom i praktykom kulturowym gęstniejącym wokół nich. Chcemy pójść w stronę kulturoznawczych analiz i krytycznych teorii apek, sięgając w tym celu po optykę software studies, medioznawstwa, socjologii kultury czy antropologii kulturowej. Zobaczyć je jako oprogramowanie usytuowane [5], środowisko i reguły komunikacyjne i na różne sposoby osadzane praktyki kulturowo-społeczne. Jako domenę informacyjnych wymian i transferów pomiędzy ekosystemami platform, API i infrastruktury sieciowej a interfejsami, danymi i interakcjami użytkowników. Przemyśleć takie propozycje pojęciowe, jak: mundane software opisującej zakorzenianie codziennych praktyk w aplikacjach [6], czy appification [7] portretujące nowy etap rozwoju kultury cyfrowej, w którym apki oparte na silnikach SI zajmują miejsce jeszcze nie tak dawno wieszczonej rewolucji społecznościowej czy jako progi i procesy, które radykalnie transformują doświadczenia społeczne [8].

Ten szeroki temat proponujemy odnieść do takich słów kluczy, jak:

  • algorytmy i algorytmizacja (sztuczna inteligencja);
  • aplikacje i systemy programistyczne;
  • doświadczenia i praktyki użytkowe związane z oprogramowaniem;
  • kodowanie i programowanie jako praktyka kulturowa i społeczna;
  • interfejsy i doświadczenia użytkowe;
  • download/upload, dostęp i zarządzanie obiegami informacji;
  • cyfrowe procesy i przetwarzanie danych; sieci i interakcje.

Ważne daty:

przesyłanie zgłoszeń: do 28 lutego 2027 roku 

Teksty w języku polskim lub angielskim o objętości do 20 stron (z abstraktem i bibliografią) prosimy przesyłać na platformę czasopisma „Studia Humanistyczne AGH. Społeczeństwo. Kultura. Technologia” (https://journals.agh.edu.pl/human/pl/instrukcja-zglaszania-tekstow) 

Artykuł powinien być przygotowany według wskazówek podanych na stronie internetowej  ww. periodyku (https://journals.agh.edu.pl/human/pl/wytyczne-edytorskie) oraz na szablonie https://journals.agh.edu.pl/human/libraryFiles/downloadPublic/42 

Bibliografia

[1] Manovich, L., Software Takes Command (New York: Bloomsbury Academic, 2013).
[2] Fuller, M., Behind the Blip: Essays on the Culture of Software (New York: Autonomedia, 2003).
[3] Kroker, A., The Will to Technology and the Culture of Nihilism: Heidegger, Marx, Nietzsche (Toronto: University of Toronto Press, 2004).
[4] Kroker, A., Weinstein, M. A., The virtual class: Living in the information socjety (New York: St. Martin’s Press, 1994).
[5] Dieter, M., Gerlitz, C., Helmond, A., i inni, Multi-situated app studies : methods and propositions. Social Media + Society, 5 (2) (2019). doi:10.1177/2056305119846486 <https://doi.org/10.1177/2056305119846486> ISSN 2056-3051.

[6] Morris, J. W., & Elkins, E., There’s a history for that: Apps and mundane software as commodity. The Fibreculture Journal, 25, 63–88 (2015). doi:10.15307/fcj.25.181.2015.
[7] Appification in the Age of AI: Exploring AI App Cultures and Economies (ASI Sprint Report Series No. 2), red. F. N. van der Vlist, E. Weltevrede, App Studies Initiative (ASI) (2025, May 28). DOI: https://doi.org/10.17605/osf.io/hv34x
[8] Galloway, A. R. The interface effect, (Cambridge: Polity Press, 2012).