Tożsamość narracyjna. Strategie konstytuowania siebie w relacji z miejscem poprzez opowieść – na przykładzie Nowohuckiej telenoweli Renaty Radłowskiej
DOI:
https://doi.org/10.7494/human.2025.24.1.7016Słowa kluczowe:
tożsamość narracyjna, narratologia, analiza narratologiczna, zwrot narratywistyczny, Nowa Huta, narracje nowohuckie, Renata Radłowska, reportażAbstrakt
Analiza narracyjna 19 reportaży składających się na zbiór Nowohucka telenowela Renaty Radłowskiej pokazuje, jak budowniczowie i pierwsi mieszkańcy Nowej Huty używają opowieści do konstruowania własnej „tożsamości narracyjnej” w relacji z miejscem. Podstawą teoretyczną przedstawionych badań jest narratologia Mieke Bal, która zakłada trójdzielność tekstów narracyjnych (tekst, opowieść i fabuła). Spisane przez reporterkę historie zawierają tę samą (lub podobną) opowieść, każda stanowi jednak odrębny tekst narracyjny. Analizowanie ich swoistości prowadzi do wniosków na temat intencji i statusu bohaterów. Dla świadków i uczestników budowy Nowej Huty opowiadanie staje się gestem emancypacji wobec „tożsamości mniemanych” – wizerunków projektowanych przez PRL-owskich ideologów czy funkcjonujących społecznie stereotypów. Efekty badań mogą stanowić uzupełnienie dla faktografii dotyczącej początków Nowej Huty.
Pobrania
Bibliografia
Bal, M. (2012a). Wprowadzenie. W: M. Bal, Narratologia. Wprowadzenie do teorii narracji (s. 1–13). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Bal, M. (2012b). Posłowie. Tezy o zastosowaniu narratologii w analizie kulturowej. W: M. Bal, Narratologia. Wprowadzenie do teorii narracji (s. 227–231). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Bal, M. (2012c). Tekst: słowa i inne znaki. W: M. Bal, Narratologia. Wprowadzenie do teorii narracji (s. 15–75). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Berska, B. Inauguracja operacji „Gigant”. Archiwum Narodowe w Krakowie. Pobrano z: https://ank.gov.pl/inauguracja-operacji-gigant/ [7.12.2024].
Burzyńska, A. (2008). Idee narracyjności w humanistyce. W: B. Janusz, K. Gdowska, B. de Barbaro (Red.), Narracja. Teoria i praktyka (s. 21–36). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Czeremski, M., Sadowski, J. (2012). Mit i utopia. Kraków: Libron.
Dauksza, A. (2024). Tracić punkt, przegrywać dla kurażu. W: A. Dauksza, Ludzie nieznaczni. Taktyki przetrwania (s. 44–86). Kraków–Gdańsk: Karakter, słowo/obraz terytoria.
Kowal, G. (2014). Anatomia kulturowej legendy. Kraków: Universitas.
Kubicki, P. (2010). Miasto w sieci znaczeń. Kraków i jego tożsamości. Kraków: Księgarnia Akademicka.
Łapajerski, A. (2017). Zabytkowe kapliczki i stare wiejskie domy. W: J. Klaś (Red.), Alternatywny przewodnik po Nowej Hucie (s. 60–69). Kraków: Ośrodek Kultury im. C.K. Norwida.
Maruszewski, T. (2008). Ślepe uliczki w badaniach nad pamięcią działającą na zasadzie lampy błyskowej. W: B. Janusz, K. Gdowska, B. de Barbaro (Red.), Narracja. Teoria i praktyka (s. 243–263). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Oleś, P.K. (2008). Autonarracyjna aktywność człowieka. W: B. Janusz, K. Gdowska, B. de Barbaro (Red.), Narracja. Teoria i praktyka (s. 37–52). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Radłowska, R. (2008). Nowohucka telenowela. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne.
Rosner, K. (1999). Narracja jako struktura rozumienia. Teksty Drugie, 3, 7–15.
Roszczynialska, M. (2013). Posłowie. W: P. Dunin-Wąsowicz, Fantastyczny Kraków. Warszawa: Narodowe Centrum Kultury.
Rybicka, E. (2012). Geopoetyka (o mieście, przestrzeni i miejscu we współczesnych teoriach i praktykach kulturowych). W: M.P. Markowski, R. Nycz (Red.), Kulturowa teoria literatury. Główne pojęcia i problemy (s. 471–490). Kraków: Universitas.
Ustawa z dnia 25 lutego 1948 r. o powszechnym obowiązku przysposobienia zawodowego, wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego młodzieży oraz o organizacji spraw kultury fizycznej i sportu. Dz.U. z 1948 r. Nr 12, poz. 90. Pobrano z: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19480120090 [7.12.2024].
Pliki dodatkowe
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Authors who publish with this journal agree to the following terms:1) Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
2) Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
3) Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work (See The Effect of Open Access).
