Czy W Polsce Będą Dwie Mniejszości Białoruskie? Wzajemne Relacje i Postrzeganie Mniejszości Białoruskiej I Imigrantów Z Białorusi
DOI:
https://doi.org/10.7494/human.2025.24.1.6982Słowa kluczowe:
mniejszość białoruska, imigranci białoruscy, diaspora białoruska, relacje etniczne na PodlasiuAbstrakt
W analizach sytuacji mniejszości narodowych rzadko uwzględnia się relacje między mniejszością narodową a społecznością imigrancką należącą do tego samego co mniejszość ethnosu. W artykule podjęto ten wątek w odniesieniu do mniejszości i imigracji białoruskiej w Polsce. Te dwie grupy należące do jednej społeczności diasporycznej różnią się od siebie językowo, religijnie, poziomem świadomości narodowej i pamięcią historyczną. Każda tworzy własne organizacje i fundacje skierowane najczęściej do „swoich”. Czy stworzą w przyszłości jedną społeczność, czy przeciwnie – różnice między obiema społecznościami będą się utrzymywać, prowadząc do współwystępowania dwóch społeczności białoruskich w Polsce? W artykule podjęto próbę odpowiedzi na to pytanie, odwołując się do wyników pilotażowego badania wśród liderów mniejszości i aktywistów imigranckich zrealizowanego w 2023 i 2024 roku na Podlasiu.
Pobrania
Bibliografia
Adamczyk, A., Sakson, A., Trosiak, C. (Red.). (2022). Mniejszości, emigranci i uchodźcy: „Stare” i „nowe” wyzwania. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Politycznych i Dziennikarstwa, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza.
Brubaker, R. (2005). The ‘diaspora’ diaspora. Ethnic and Racial Studies, 28, 1, 1–19.
Brubaker, R. (1998). Nacjonalizm inaczej. Struktura narodowa i kwestie narodowe w Europie. Warszawa–Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Brubaker, R. (1993). National minorities, nationalizing states, and external national homelands in the new Europe: Notes toward a relational analysis. Wien: Institut für Höhere Studien, Reihe Politikwissenschaft. Pobrano z: https://www.ssoar.info/ssoar/bitstream/handle/document/26747/ssoar-1993-brubaker-national_minorities.pdf?sequence=1&isAllowed=y&lnkname=ssoar-1993-brubaker-national_minorities.pdf [12.01.2025].
Budyta-Budzyńska, M. (2018). Legal Regulations and the National Identity of Members of the Belarusian Minority in Poland. Zoon Politikon, Special Issue, 91–111. https://doi.org/10.4467/2543408XZOP.18.005.10061
Budyta-Budzyńska, M. (2010). Socjologia narodu i konfliktów etnicznych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Budyta-Budzyńska, M. (2003). Mniejszości narodowe – bogactwo czy problem? Instytucjonalizacja mniejszości narodowych w Polsce w latach 1989–2002. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN.
Derlicki, J. (2013). Między diasporą a mniejszością etniczną i narodową. Kilka uwag na marginesie badań. Etnografia Polska, 1–2, 63–83.
Demel, G., Trzeszczynska, P. (2025). From differences to relations: Towards diaspora-forming processes. International Migration, 63, 1, e13361. https://doi.org/10.1111/imig.13361
Gudaszewski, G. (2015). Identyfikacje etniczne w Narodowym Spisie Powszechnym Ludności i Mieszkań w 2011 roku. W: S. Łodziński, K. Warmińska, G. Gudaszewski (Red.), Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce w świetle Narodowego Spisu Powszechnego Ludności z 2011 roku (s. 56–120). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Hirschman, C. (1982). Immigrants and Minorities: Old Questions for New Directions in Research. The International Migration Review, 16, 2, 474–490. https://doi.org/10.2307/2545107
Janowicz, S. (1987). Białoruś, Białoruś. Warszawa: Iskry.
Lesińska, M. (2019). Niełatwe związki – relacje polityczne między państwem pochodzenia a diasporą. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Modood, T. (2014). Multukulturalizm. Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje.
Nowicka, E., Połeć, W. (2024). „Starzy Ormianie” i „nowi Ormianie” w Polsce – formy integracji i dane spisu powszechnego. W: S. Łodziński, K. Dolińska (Red.), Mobilizacja etniczności Mniejszościowe społeczności narodowe i etniczne w spisie powszechnym ludności i mieszkań w Polsce w 2021 roku (s. 181–195). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Portal dla Edukacji (2023). Wspólne nauczanie uczniów z mniejszości narodowych i uchodźców jest niemożliwe. Pobrano z: https://www.portalsamorzadowy.pl/edukacja/wspolne-nauczanie-uczniow-z-mniejszosci-narodowych-i-uchodzcow-jest-niemozliwe,435872.html [12.01.2025].
Safran, W. (1991). Diasporas in modern societies; myths of homeland and return. Diaspora. A Journal of Transnational Studies, 1, 1, 83–99.
Spis Powszechny (2021). Tablice z ostatecznymi danymi w zakresie przynależności narodowo-etnicznej, języka używanego w domu oraz przynależności do wyznania religijnego. Pobrano z: https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne/tablice-z-ostatecznymi-danymi-w-zakresie-przynaleznosci-narodowo-etnicznej-jezyka-uzywanego-w-domu-oraz-przynaleznosci-do-wyznania-religijnego,10,1.html [13.01.2025].
Trzeszczyńska, P., Demel, G., Błaszczak-Rozenbaum, B. (2024). Heritage in Diaspora-Forming Processes: Encounters of Local Ukrainians and Migrants from Ukraine in Poland. International Migration & Integration, 25, 171–190. https://doi.org/10.1007/s12134-023-01064-2
Trzeszczyńska, P., Demel, G. (2024). Forming a Ukrainian Diaspora in Poland: Between “Common Culture,” National Naturalism, and Othering. Nationalities Papers. International Migration, 63, 1, e13361. https://doi.org/10.1111/imig.13361
Urząd ds. Cudzoziemców (2023). Obywatele Białorusi w Polsce – raport. Pobrano z: https://www.gov.pl/web/udsc/obywatele-bialorusi-w-polsce--raport2 [13.01.2025].
Ustawa z 6 stycznia 2005 roku o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (2005). Dz.U. 2005, nr 17, poz. 14. Pobrano z: https://www.gov.pl/web/mniejszosci-narodowe-i-etniczne/ustawa-o-mniejszosciach-narodowych-i-etnicznych-oraz-o-jezyku-regionalnym [13.01.2025].
Walaszek, A. (Red.) (2001). Polska diaspora. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Pliki dodatkowe
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Authors who publish with this journal agree to the following terms:1) Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
2) Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
3) Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work (See The Effect of Open Access).
