Studia Humanistyczne AGH
type: channel
description: Studia Humanistyczne AGH. Społeczeństwo. Kultura. Technologia (wcześniej: Studia Humanistyczne AGH) za swój cel uznają popularyzowanie interdyscyplinarnej perspektywy ukazywania złożonych relacji pomiędzy nowoczesnymi technologiami a społeczeństwem i kulturą. Od 2023 r. czasopismo ukazuje się jako półrocznik i koncentruje się na tematach obejmujących zagadnienia: wzajemnych powiązań i wpływu między nauką i technologią a społeczeństwem i kulturą wpływu innowacji na współczesne społeczeństwa oraz kultury (w tym ich artefakty i praktyki); z zakresu studiów miejskich, energetycznych oraz badań nad środowiskiem i zmianami klimatycznymi w perspektywie doświadczeń człowieka i społeczeństwa; z zakresu zmian zachodzących w mediach, przekazach medialnych oraz komunikacji pod wpływem procesów cyfryzacji i wirtualizacji; związane ze współczesnymi nierównościami w kontekście funkcjonowania technologicznego, w tym studia nad płcią, niepełnosprawnością oraz starością. Zobacz więcej Redaktor Naczelny: Grzegorz Ptaszek Zobacz zespół redakcyjny
publisher: Wydawnictwa AGH
language: pl
publication name: Studia Humanistyczne AGH
issn: 2300-7109
copyright: Authors who publish with this journal agree to the following terms: 1) Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal. 2) Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal. 3) Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work (See The Effect of Open Access).
items: Reprezentacje przestrzeni we franczyzie „Back to the Future”. Narratologiczne i promocyjno-marketingowe eksploracje postaw nostalgicznych
items: Narratywizacja tożsamości poprzez grę. Studium przypadku oparte na projekcie Tropical America
items: Clair Obscur jako przejaw dysonansu semantycznego w postrzeganiu kategorii gry niezależnej
items: Nie tylko portfolio: znaczenie formalnego wykształcenia w branży gier komputerowych
items: Sushi-kot—urocze hybrydy zwierzęco-spożywcze w grach mobilnych
items: Zmiany w konstrukcji świata i jego eksploracji w grach z serii „S.T.A.L.K.E.R.” w kontekście nostalgii, obcości i rozwoju technologicznego
items: Gag jako wyzwanie – tradycja zachodniej kreskówki a gry przygodowe
items: Ludotariat w Minecrafcie – socjoekonomiczne rozważania nad rolą gracza we współczesnych trybach dłuższej rozgrywki
items: Szperając po szufladach Marszałka, czyli wykorzystanie gier cyfrowych w edukacji na przykładzie publikacji MEN i IPN
items: Obraz zaburzeń psychicznych i traumy w grach cyfrowych na przykładzie „Hellblade: Senua’s Sacrifice” oraz „My Child Lebensborn Remastered”
items: Już kiedyś w to grałem. Procesualność i niezmienność ruin gier wideo.
items: "Sens granie" - analiza gier cyfrowych pod kątem myśli Viktora Frankla
items: Ludzki Tłumacz: ekspertyza i niepewność w erze zautomatyzowanej reklamy cyfrowej
items: Potencjał marketingowy literatury queerowej w działaniach promocyjnych bibliotek – przypadek Instagrama
items: Rola mediów społecznościowych w upowszechnianiu wiedzy o historii mody w Chinach
items: Gry a sztuka współczesna. Malarstwo poligonowe i environmental storytelling w instalacji artystycznej.
items: Nowe migracje, nowe narracje: wokół badania migracyjnych narracji. Uwagi wstępne
items: Społeczne granice przyjaźni i miłości: Muzułmańscy studenci w krakowskiej przestrzeni akademickiej
items: Czy otwartość na sprzeczne zasady moralne może być lekiem na polaryzację polityczną? Teoria Fundamentów Moralnych Jonathana Haidta.
items: Umiejętność pisania w języku polskim jako drugim u uczniów z doświadczeniem migracji w polskiej szkole – kontekst i przegląd teoretyczny
items: Unlocking The World: Expert Insights On High School Study Abroad – Examining Afs Intercultural Programs as an Example Organisation
items: O złamanych biografiach rosyjskich migrantek w Polsce po agresji Rosji na Ukrainę
items: Tożsamość narracyjna. Strategie konstytuowania siebie w relacji z miejscem poprzez opowieść – na przykładzie Nowohuckiej telenoweli Renaty Radłowskiej
items: Podhalańskie narracje o uchodźczyniach i uchodźcach wojennych z Ukrainy
items: Percepcja kształtu Europy przez uchodźców. Przypadek z Kos
items: Czy W Polsce Będą Dwie Mniejszości Białoruskie? Wzajemne Relacje i Postrzeganie Mniejszości Białoruskiej I Imigrantów Z Białorusi
items: Migracje pod wpływem zmian klimatu w kontekście nierówności społecznych
items: “Yizkor”: A Case of Holocaust Memory Activism In a Czech Village
items: Transgenerational Holocaust Memory In Slovakia: From Forgetting to Ambivalence About the Roots of Hatred
items: Mitigating Central Tendency And Acquiescence Biases in Survey Design: A Methodological Exploration With Empirical Evidence

Reprezentacje przestrzeni we franczyzie „Back to the Future”. Narratologiczne i promocyjno-marketingowe eksploracje postaw nostalgicznych
type: item
description: Przestrzeń w filmie i grze stanowi niezwykle interesujące zagadnienie badawcze. Celem artykułu jest jakościowa analiza sposobów, w jaki twórcy transmedialnych franczyz odnoszą się do miejsc, pokazują miejsca i grają miejscami w komunikacji perswazyjnej (marketingowej). W części teoretycznej przedstawiono filmoznawcze i groznawcze teorie dotyczące przestrzeni i miejsc. Wprowadzenie metodyczne uzupełniono o zagadnienia związane z komunikacją transmedialną i marketingiem. Materiał badawczy stanowiły: trylogia filmowa Back to the Future [=BTTF] (1985–1989, Universal Studio), BTTF The Animated Series (1991–1992, Universal Studios), a także BTTF Gra (2010, Telltale Games). Sformułowano 19 istotnych obserwacji dotyczących przeanalizowanego materiału.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
creator: Rafał Jakiel
rights: Prawa autorskie (c) 2026 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
doi: 10.7494/human.2026.25.1.8040

Narratywizacja tożsamości poprzez grę. Studium przypadku oparte na projekcie Tropical America
type: item
description: Artykuł omawia i analizuje projekt edukacyjny zainicjowany i przeprowadzony w latach 2001–2002 przez Jessicę Irish i Juana Devisa w Belmot High School w Los Angeles, którego rezultatem była gra flaszowa zatytułowana Tropical America, do końca 2020 roku dostępna pod adresem https://jessirish.com/tropical/. Sam projekt i będąca jego pokłosiem gra analizowana jest w artykule z kilku różnych perspektyw: jako produkt sytuujący się pomiędzy grą artystyczną i grą zaangażowaną i stanowiący ważny głos drugiej co do wielkości społeczności kulturowej Stanów Zjednoczonych – wciąż słabo reprezentowanej w mediach głównego nurtu; jako realizacja koncepcji widza-aktora, która sprzyja zaangażowaniu odbiorcy, czyniąc go jednocześnie współtwórcą narracji; z perspektywy gry jako nośnika przemocy, która może mieć charakter twórczy i oczyszczający; pod kątem szaty graficznej gry i sposobów reprezentowania Ameryki Środkowej i Południowej pozostającego w opozycji do dominującego w uniwersalnej, a przede wszystkim amerykańskiej kulturze, egzotycyzacji tego obszaru i jego mieszkańców. Poszczególne perspektywy przyjęte w analizie służą do opisania tego, w jaki sposób projekt i gra Tropical America stanowiły nie tylko eksperyment edukacyjny, ale także ważne narzędzie w budowaniu poczucia własnej tożsamości u młodzieży reprezentującej pierwsze pokolenie emigrantów.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: disciplines
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Marta Anna Raczek-Karcz
rights: Prawa autorskie (c) 2026 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
doi: 10.7494/human.2026.25.1.8052

Clair Obscur jako przejaw dysonansu semantycznego w postrzeganiu kategorii gry niezależnej
type: item
description: Artykuł analizuje zjawisko dysonansu semantycznego w funkcjonowaniu terminu „gra niezależna” na przykładzie dyskursu medialnego wokół Clair Obscur: Expedition 33, stworzonej przez Sandfall Interactive (2025). Autorzy badają obecność i sposób kategoryzowania tytułu podczas branżowych gal nagród, w publikacjach dziennikarskich oraz w dyskusjach prowadzonych na forach społecznościowych. Celem analizy jest ukazanie napięcia między ekonomicznym i instytucjonalnym statusem produkcji a jej postrzeganiem jako gry niezależnej w świadomości odbiorców i innych uczestników dyskursu medialnego. Dysonans semantyczny ujawnia się jako starcie dwóch wizji gry niezależnej: normatywnej – akcentującej jej radykalność, wolność i rewolucyjny potencjał – oraz opisowej, sytuującej ją w realnych strukturach branży.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
creator: Krzysztof Olszamowski
creator: Kacper Karwacki
creator: Emilia Mazur
rights: Prawa autorskie (c) 2026 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
doi: 10.7494/human.2026.25.1.8008

Nie tylko portfolio: znaczenie formalnego wykształcenia w branży gier komputerowych
type: item
description: W debacie dotyczącej przygotowania do pracy w branży gier komputerowych często pojawia się przekonanie, że formalne wykształcenie traci na znaczeniu na rzecz indywidualnego portfolio i samodzielnie rozwijanych umiejętności. Celem niniejszego artykułu jest analiza roli edukacji akademickiej w procesie profesjonalizacji twórców gier, ze szczególnym uwzględnieniem kompetencji miękkich, pracy zespołowej oraz mentoringu. Podstawę badania stanowi analiza jakościowo-ilościowa ogłoszeń o pracę w polskim sektorze gamedevu. Wyniki wskazują, że choć wykształcenie formalne rzadko bywa wprost wymagane, to zakres oczekiwanych kompetencji odpowiada efektom kształcenia typowym dla edukacji akademickiej. Artykuł pokazuje, że uczelnia pełni funkcję środowiska sprzyjającego rozwojowi kompetencji społecznych, interdyscyplinarnych oraz refleksji nad procesem twórczym, których nabycie w drodze wyłącznie samokształcenia może być ograniczone. Edukacja formalna jawi się zatem nie tyle jako alternatywa dla portfolio, lecz jako jego istotne uzupełnienie.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
creator: Hanna Pachurka
rights: Prawa autorskie (c) 2026 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
doi: 10.7494/human.2026.25.1.8037

Sushi-kot—urocze hybrydy zwierzęco-spożywcze w grach mobilnych
type: item
description: Artykuł analizuje funkcjonowanie uroczych hybryd zwierzęco-spożywczych jako specyficznej formy przedstawień zwierząt w grach mobilnych. Wskazuje, że łączenie motywów silnie aktywizujących układ nagrody – zwierzęcości, jedzenia i estetyki uroku – sprzyja popularności tych tytułów oraz wpisuje się w szerszy wizualny język konsumpcji, charakterystyczny dla kultury cyfrowej. Hybrydy te nie są jedynie dekoracyjnym zabiegiem stylistycznym, lecz elementem strategii projektowej opartej na kumulacji „bezpiecznych” i przyjemnych bodźców, mającej silnie wpływać na odbiorców. W efekcie zwierzęcość ulega instrumentalizacji i redukcji do atrakcyjnego znaku, maskując problem przemocy strukturalnej pod warstwą wizualnej przyjemności. Artykuł sytuuję na styku groznawstwa i krytycznych studiów nad zwierzętami, poddając analizie estetyczne i etyczne konsekwencje omawianych przedstawień. Klasyczna koncepcja „kinderschema’ (Lorenz, 1943) okazuje się niewystarczająca do opisu złożoności tych form wizualnych. Bardziej adekwatną kategorią interpretacyjną staje się pojęcie cudacznego uroku (whimsical cuteness; Nenkov & Scott, 2014).
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Emilia Mazur
rights: Prawa autorskie (c) 2026 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
doi: 10.7494/human.2026.25.1.8007

Zmiany w konstrukcji świata i jego eksploracji w grach z serii „S.T.A.L.K.E.R.” w kontekście nostalgii, obcości i rozwoju technologicznego
type: item
description: Artykuł jest poświęcony zmianom w konstrukcji świata i jego eksploracji, jakie nastąpiły w grze S.T.A.L.K.E.R. 2: Serce Czarnobyla (2024) względem wcześniejszych gier z tej serii. Punkt wyjścia stanowi spostrzeżenie, że twórcy gry stali przed szczególnym wyzwaniem. Po pierwsze, musieli pogodzić dwa, do pewnego stopnia sprzeczne, czynniki – nostalgię fanów serii za dawnym światem gry z jego obcością, stanowiącą fundamentalną cechę Zony. Po drugie, musieli także uwzględniać fakt znaczących zmian technologicznych w obszarze produkcji gier, jakie nastąpiły pomiędzy najnowszą odsłoną serii a poprzedzającym ją Zewem Prypeci (2009). Artykuł podzielono na trzy sekcje główne. W pierwszej dokonano opisu doświadczenia trzech początkowych części serii przy użyciu struktury DDE, ze szczególnym uwzględnieniem świata gry i jego eksploracji. Sekcja druga stanowi opis wspomnianych zmian technologicznych i ich wpływu na projektowanie S.T.A.L.K.E.R. 2. W sekcji trzeciej dokonano zestawienia najważniejszych zmian w najnowszej odsłonie serii z dokonanymi ustaleniami dotyczącymi trylogii z lat 2007–2009.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
subject: Array
  topic: disciplines
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Kamil Kleszczyński
creator: Sławomir Krężel
rights: Prawa autorskie (c) 2026 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
doi: 10.7494/human.2026.25.1.8029

Gag jako wyzwanie – tradycja zachodniej kreskówki a gry przygodowe
type: item
description: Kreskówka to zjawisko, które pierwotnie pojawiło się w kinie, ale swoją reprezentację ma także w grach cyfrowych. Na przykładzie trzech gier przygodowych: Day of the Tentacle” (LucasArts, 1993), Na kłopoty Pantera (The Pink Panther: Passport to Peril, Wanderlust Interactive, 1996) i Hokus Pokus: Różowa Pantera (The Pink Panther: Hocus Pocus Pink, Wanderlust Interactive, 1997), chciałbym zbadać, w jaki sposób typowe dla kreskówki cechy i chwyty estetyczne wpływają na mechaniki gier przygodowych oraz konstrukcję zadań. Wydarzenia ukazane w tych tytułach podporządkowane są gagowej formule, ich światy funkcjonują według specyficznych zasad, a zamieszkujące je postacie ignorują prawa fizyki i są świadome swojej sztuczności.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Krzysztof Czyżak
rights: Prawa autorskie (c) 2026 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
doi: 10.7494/human.2026.25.1.8017

Ludotariat w Minecrafcie – socjoekonomiczne rozważania nad rolą gracza we współczesnych trybach dłuższej rozgrywki
type: item
description: Niniejsza praca stanowi eksplorację sytuacji ludotariusza – gracza inwestującego bardzo wiele czasu w dany tytuł, jednak niechętnego dokonywaniu mikropłatności – w środowisku administrowanych niezależnie od twórców gry serwerów w grze Minecraft. Źródłem informacji jest autoetnograficzna praca autora, który poprzez uczestnictwo w rozgrywce i za pomocą spisywanych na bieżąco notatek uzyskał perspektywę gracza stojącego na dole drabiny społecznej, posiadającego zatem predyspozycje do realizacji rozgrywki w trybie ludotariusza. Najważniejszymi obserwacjami są: podporządkowanie rozgrywki mechanizmom ekonomicznym oraz fakt, iż nagrody – najczęściej niewymienialna serwerowa waluta, nie równoważą wymaganej do ich uzyskania pracy, powodując kumulację zasobów do wewnątrz: ludotariusz w trakcie owej rozgrywki niczego nie produkuje. Dyskusyjny jest także status posiadanych dóbr, gdyż serwery często są resetowane, by zapobiec nadmiernej inflacji wytrącającej graczy z potrzeby gromadzenia większego kapitału, ergo angażowania się w rozgrywkę. Same serwery są administrowane przez nie w pełni transparentne podmioty, które nierzadko łamią oficjalne wytyczne twórców Minecrafta. Oddolne, indukujące ludotaryzację, środowisko serwerowe nie jest więc w żadnym stopniu lepsze od tych kreowanych odgórnie przez twórców gier.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Maksymilian Wojnarowski
rights: Prawa autorskie (c) 2026 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
doi: 10.7494/human.2026.25.1.8018

Szperając po szufladach Marszałka, czyli wykorzystanie gier cyfrowych w edukacji na przykładzie publikacji MEN i IPN
type: item
description: Artykuł przygląda się założeniom i realizacjom cyfrowych gier edukacyjnych, wydanych przez dwie rządowe instytucje – Instytut Pamięci Narodowej (IPN) i Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN). Tytuły wydawane przez te jednostki promowane są jako nowoczesne rozwiązanie, mające uatrakcyjnić szkolne lekcje i zachęcić uczniów do nauki poprzez wykorzystanie medium, które w założeniu twórców jest preferowane przez młodzież. Powszechne w użyciu jest w tym kontekście słowo „gamifikacja”, mające wskazywać na radykalną modyfikację dotychczasowego modelu edukacji. Autorka konstatuje jednak, że taka modyfikacja nie ma w rzeczywistości miejsca, gry tworzone przez wymienione instytucje pozostają w formie nauki z podręcznika, a ich twórcy wykazują się głębokim niezrozumieniem wykorzystywanego przez nich medium. Tym samym jest to świadectwo potrzeby dalszego rozwoju i popularyzacji badań groznawczych.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
creator: Matylda Szpila
rights: Prawa autorskie (c) 2026 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
doi: 10.7494/human.2026.25.1.7905

Obraz zaburzeń psychicznych i traumy w grach cyfrowych na przykładzie „Hellblade: Senua’s Sacrifice” oraz „My Child Lebensborn Remastered”
type: item
description: Artykuł analizuje obraz zaburzeń psychicznych i traumy oraz sposobu ich przedstawienia w grach cyfrowych na przykładzie produkcji Hellblade: Senua’s Sacrifice, stworzonej przez Ninja Theory, oraz My Child Lebensborn Remastered, wydanej przez Sarepta Studio. Gry te należą do nurtu tzw. serious games (Świątek), które stanowią istotny przykład wykorzystania interaktywnych mediów do eksploracji trudnych tematów psychologicznych i społecznych. Analiza wybranych gier opiera się na teoriach z zakresu kulturowych studiów nad chorobą (Szubert), game studies oraz psychologii traumy i zaburzeń psychicznych (Mielczarek-Żejmo). Artykuł podejmuje próbę ukazania tego, jak gry cyfrowe poprzez swoje mechanizmy mogą angażować gracza i stawać się narzędziem krytycznej refleksji kulturowej.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Weronika Olesiak
rights: Prawa autorskie (c) 2026 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
doi: 10.7494/human.2026.25.1.8016

Już kiedyś w to grałem. Procesualność i niezmienność ruin gier wideo.
type: item
description: W artykule badam, jak kultury cyfrowe wykorzystują i przekształcają swoje „ruiny” (starsze treści, wcześniejsze wersje, porzucone gry) do tworzenia nowych treści, kontekstów i doświadczeń. Cyfrowe przestrzenie dawniejszych gier funkcjonują jako warstwy kulturowe, które podlegają zarówno zachowaniu, jak i recyklingowi. Główną tezą jest założenie, że cyfrowe ruiny gier funkcjonują w spektrum pomiędzy dwoma biegunami: procesualności, która oznacza ciągłe, lecz zmienne istnienie systemów i danych w aktywnym środowisku gry, oraz niezmienności, która odnosi się do stałego trwania treści jako statycznego artefaktu. W podsumowaniu stwierdzono, że pozostałości po grach tworzą różne formy archeologii kulturowej: od rytualnego porzucenia, przez wspólnotowy palimpsest, aż po łagodną degradację. Ostatecznie omówione ramy mają na celu przyczynienie się do zrozumienia dziedzictwa cyfrowego jako procesu, a nie produktu.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Tomasz Gnat
rights: Prawa autorskie (c) 2026 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
doi: 10.7494/human.2026.25.1.8015

"Sens granie" - analiza gier cyfrowych pod kątem myśli Viktora Frankla
type: item
description: Przełomowym momentem w historii gier cyfrowych okazała się pierwsza dekada XXI wieku, kiedy nastąpiła istotna zmiana ich funkcji. Współcześnie można zaobserwować ich ewolucję z narzędzi, będących źródłem rozrywki i nośnikiem informacji kulturowej do medium sensotwórczego. Celem niniejszego artykułu jest analiza pojęcia sensu oraz związanego z nim eskapizmu oraz próba ustrukturyzowania ich obecności w medium gier cyfrowych oraz przedstawienie aktualnych badań związanych z tą tematyką. Skupimy się na przedstawieniu pojęcia sensu z perspektywy postaci w grze i przebiegu jej narracji, metagier oraz poszukiwaniu aspektów sensu przez samego gracza.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Emanuel Jarząbek
creator: Kacper Warzecha
creator: Nicoletta Żmija
rights: Prawa autorskie (c) 2026 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-06-30
publication date: 2026-06-30
doi: 10.7494/human.2026.25.1.8009

Ludzki Tłumacz: ekspertyza i niepewność w erze zautomatyzowanej reklamy cyfrowej
type: item
description: Niniejszy artykuł analizuje fundamentalną transformację pracy specjalistów Pay-Per-Click (PPC) w kontekście rosnącej automatyzacji i nieprzejrzystości algorytmicznej (tzw. black box) w reklamie cyfrowej. W oparciu o jakościowe studium etnograficzne artykuł eksploruje, w jaki sposób praktycy negocjują odpowiedzialność i ekspertyzę w warunkach systemowej niepewności. Wyniki wskazują, że praca specjalistów PPC ewoluuje z czysto technicznej w praktykę interpretacyjną i epistemiczną. Specjaliści coraz częściej funkcjonują jako tłumacze decyzji algorytmicznych, wyjaśniając ich rezultaty klientom i menedżerom, dążąc do utrzymania pozorów kontroli nad systemami, których wewnętrzna logika pozostaje ukryta. Kluczowa dla ich funkcjonowania okazuje się wiedza utajona (tacit knowledge), oparta na intuicji, doświadczeniu emocjonalnym oraz kolektywnym wytwarzaniu sensu w ramach społeczności praktyków (np. na forach). W artykule wprowadzono i rozwinięto koncepcję odpowiedzialności algorytmicznej jako praktyki epistemicznej – codziennego wysiłku nadawania sensu, uzasadniania i objaśniania zautomatyzowanych decyzji w obliczu strukturalnej niewiedzy.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Natalia Chrobak
rights: Prawa autorskie (c) 2026 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-02-04
publication date: 2026-02-04
doi: 10.7494/human.2025.24.2.7835

Potencjał marketingowy literatury queerowej w działaniach promocyjnych bibliotek – przypadek Instagrama
type: item
description: Biblioteki są instytucjami, które mają ogromny potencjał społeczny i więziotwórczy, co sprzyja działaniom o charakterze inkluzywnym. Jako takie kierują swoje działania do osób z różnych środowisk i grup społecznych, oferując im wachlarz usług. Jedną z grup zagrożonych wykluczeniem, a także prawie niedostrzeganą przez polskie biblioteki, jest społeczność LGBTQ+. Usługą świadczoną na rzecz tej grupy przez różne typy bibliotek może być gromadzenie literatury związanej z tą tematyką – dotyczy to opracowań naukowych, popularnonaukowych, historycznych, literatury pięknej, dziecięco-młodzieżowej oraz czasopism i ZINów. Takie działania mają charakter nie tylko inkluzywny, ale także przyciągający zainteresowanych odbiorców do bibliotek. Niniejsze opracowanie jest próbą spojrzenia na działania marketingowe związane z literaturą queerową prowadzone w ramach serwisu społecznościowego Instagram. Ten portal, podobnie jak pozostałe media społecznościowe, jest wykorzystywany do promocji działań bibliotek w przestrzeni cyfrowej. W ramach badań autorka przeanalizowała cztery hashtagi związane z literaturą kierowaną do osób LGBTQ+ (#queerksiążki, #queerksiazki, #queerksiazka, #queerksiążka), by przyjrzeć się treściom opatrywanym tymi znacznikami, zidentyfikować ich rodzaje, autorów, cele ich publikacji i odnaleźć na tym polu potencjał do bibliotecznych działań marketingowych.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Natalia Pamuła
rights: Prawa autorskie (c) 2026 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-01-30
publication date: 2026-01-30
doi: 10.7494/human.2025.24.2.7649

Rola mediów społecznościowych w upowszechnianiu wiedzy o historii mody w Chinach
type: item
description: Artykuł analizuje wybrane przypadki z chińskich mediów społecznościowych, takich jak Weibo, Douyin, Bilibili i Xiaohongshu, pod kątem rozpowszechniania wiedzy na temat historii mody chińskiej. Powszechna świadomość na temat różnorodności chińskiego stroju zaczęła się rodzić w społeczeństwie wraz z opublikowaniem badań Shen Congwena w 1981 roku. Zdobywanie wiedzy z tego zakresu wiąże się z trudnościami w lekturze specjalistycznego słownictwa i specyfiką języka chińskiego. W mediach społecznościowych w Chinach można zaobserwować pojawienie się influencerów edukujących na temat historii mody. Publikowane są materiały rekonstrukcyjne i szkoleniowe, oferujące łatwe do zapamiętania treści. Taka droga przekazu to szansa dla upowszechnienia wiedzy z szeroko pojętych studiów o modzie, jednakże niesie ze sobą zagrożenia. Nie każdy twórca posiada odpowiednie kompetencje i wiedzę. Z tego powodu media społecznościowe przyczyniają się do rozpowszechniania fałszywych informacji i kreują zaburzony wizerunek mody z okresu cesarstwa.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Magdalena Grela-Chen
rights: Prawa autorskie (c) 2026 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-02-03
publication date: 2026-02-03
doi: 10.7494/human.2025.24.2.7767

Gry a sztuka współczesna. Malarstwo poligonowe i environmental storytelling w instalacji artystycznej.
type: item
description: Artykuł opisuje dwie formy relacji między współczesną sztuką i grami wideo. Pierwsza część artykułu dotyczy współczesnego malarstwa, w którym odnaleźć można inspiracje stylistyką cyfrowych poligonów. Część druga stanowi opis podobieństw sposobu przekazywania narracji we współczesnej instalacji artystycznej i w grach wykorzystujących environmental storytelling.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Adam Nehring
rights: Prawa autorskie (c) 2026 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-01-30
publication date: 2026-01-30
doi: 10.7494/human.2025.24.2.7676

Nowe migracje, nowe narracje: wokół badania migracyjnych narracji. Uwagi wstępne
type: item
description: Artykuł dotyczy zagadnienia narracji na temat współczesnych migracji i jest pokłosiem konferencji naukowej zatytułowanej Nowe migracje, nowe narracje. Współczesne doświadczenie migracji: wzory – strategie – konteksty. W części wstępnej autorki rozpatrują zagadnienie narracji i historię kariery tego pojęcia, które chociaż należy do literaturoznawstwa, odnalazło się w dziedzinie szeroko rozumianych nauk społecznych, w tym socjologii. Praca ukazuje kierunki badań i tematy obecne w literaturze przedmiotu oraz przedstawia możliwości zastosowania narratologii do badań nad migracjami, odnosząc się w tej kwestii głównie do literatury obcej ze względu na znikomą obecność tego tematu w badaniach polskich. W części teoretycznej artykuł odwołuje się do istoty badań migracyjnych narracji, która najogólniej sprowadza się do próby odpowiedzi na pytanie, jak opowiadana jest migracja; ujmując rzecz bardziej szczegółowo: w jaki sposób za pomocą różnych reprezentacji odbywa się produkcja, rozpowszechnianie i wykorzystanie wiedzy dotyczącej procesów i zjawisk migracyjnych. W trzeciej części autorki analizują artykuły stanowiące zawartość tomu, koncentrując się na ich narracyjnych aspektach.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Anna Fiń
creator: Łucja Kapralska
rights: Prawa autorskie (c) 2025 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-06-30
publication date: 2025-06-30
starting page: 9
ending page: 22
doi: 10.7494/human.2025.24.1.7261

Społeczne granice przyjaźni i miłości: Muzułmańscy studenci w krakowskiej przestrzeni akademickiej
type: item
description: Celem niniejszego artykułu jest analiza doświadczeń społecznych muzułmańskich studentów studiujących w Krakowie, ze szczególnym uwzględnieniem ich sieci społecznych, strategii adaptacyjnych oraz barier integracyjnych. Badanie koncentruje się na procesie nawiązywania relacji przyjacielskich i romantycznych, a także na wpływie kontekstu społeczno-kulturowego i instytucjonalnego na codzienne życie studentów. Wykorzystując metodę wywiadów pogłębionych, artykuł ukazuje, w jaki sposób różnice kulturowe, bariery językowe oraz islamofobia kształtują społeczne funkcjonowanie badanej grupy. Wyniki wskazują, że studenci pochodzący z krajów islamskich w Polsce często doświadczają trudności w budowaniu relacji z lokalnymi mieszkańcami i w większym stopniu opierają się na sieciach etnicznych oraz religijnych. Dodatkowo kwestie tożsamości religijnej silnie wpływają na ich możliwości nawiązywania związków romantycznych.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Maria Stojkow
rights: Prawa autorskie (c) 2025 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-06-30
publication date: 2025-06-30
starting page: 109
ending page: 124
doi: 10.7494/human.2025.24.1.7143

Czy otwartość na sprzeczne zasady moralne może być lekiem na polaryzację polityczną? Teoria Fundamentów Moralnych Jonathana Haidta.
type: item
description: Esej analizuje teorię fundamentów moralnych (MFT) Jonathana Haidta i jej zastosowanie do wyjaśnienia polaryzacji politycznej. Omówione są trzy główne zasady moralności i sześć uniwersalnych fundamentów moralnych zaproponowanych przez Haidta, jak również wzbudzające kontrowersje twierdzenie, że prawica korzysta z szerszego wachlarza wrodzonych intuicji moralnych. Mimo wielu zastrzeżeń teoretycznych i metodologicznych do MFT pozostaje ona wpływowym modelem wyjaśniającym różnice ideologiczne i polityczne. Pozornie MFT prowadzi do pesymistycznych wniosków, że racjonalne argumenty nie mają większego znaczenia i nie redukują podziałów światopoglądowych. Jednakże świadomość uniwersalnych ograniczeń poznawczych oraz różnorodnych matryc moralnych jest niewątpliwie wartościową perspektywą poszerzającą pole działania dla depolaryzacji społecznej.
subject: Esej recenzyjny
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Kinga Sekerdej
rights: Prawa autorskie (c) 2025 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-06-30
publication date: 2025-06-30
starting page: 173
ending page: 188
doi: 10.7494/human.2025.24.1.7081

Umiejętność pisania w języku polskim jako drugim u uczniów z doświadczeniem migracji w polskiej szkole – kontekst i przegląd teoretyczny
type: item
description: Celem artykułu jest przegląd literatury oraz zidentyfikowanie wyzwań związanych z rozwijaniem umiejętności pisania w języku polskim u uczniów z doświadczeniem migracji na etapie szkoły ponadpodstawowej. W pierwszej części artykułu przedstawiono skalę i dynamikę migracyjną w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem kontekstu szkolnego. Następnie omawiane są podstawowe kategorie teoretyczne takie jak: język polski jako drugi, język edukacji szkolnej (JES) i model BICS/CALP, który według J. Cumminsa podkreśla wysokie wymagania językowe, jakie stawia JES również w zakresie pisania. Kolejne sekcje syntetyzują dotychczasowe ustalenia literatury na temat pisania oraz trudności pisarskich uczniów z doświadczeniem migracji. Artykuł kończy się rekomendacjami praktycznymi dla dydaktyków i badaczy przedmiotu; także postulatami dalszych prac badawczych nad opracowaniem efektywnych rozwiązań dydaktycznych i systemowych.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Kinga Łoś
rights: Prawa autorskie (c) 2025 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-06-30
publication date: 2025-06-30
starting page: 91
ending page: 108
doi: 10.7494/human.2025.24.1.7032

Unlocking The World: Expert Insights On High School Study Abroad – Examining Afs Intercultural Programs as an Example Organisation
type: item
description: High School Study Abroad (HSSA), a form of mobility providing temporary physical mobility for adolescents, has been facilitated by various organisations for more than 80 years. Participation in such programs have grown steadily in recent decades, with growing interest in participation. Despite this growth, scholarly attention to HSSA remains limited compared to the extensive research on similar programs at the tertiary level. This exploratory qualitative study aimed to gather perspectives on HSSA through interviews with six experts identified with the support of AFS Intercultural Programs. The expert testimonies are complemented by data from comprehensive desk research. Although the results presented in the article are preliminary, they provide a detailed characterisation of the HSSA sector, its structure, and the historical context in which the phenomenon has developed. The analysis highlights the interplay of macro- and mezzo-level factors shaping program design and operations, as well as those potentially influencing the experiences of individual participants. The findings provide a valuable foundation for future research in the field.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
subject: Array
  topic: disciplines
subject: Array
  topic: disciplines
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Karolina Koźmin
rights: Prawa autorskie (c) 2025 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-06-30
publication date: 2025-06-30
starting page: 73
ending page: 89
doi: 10.7494/human.2025.24.1.6981

O złamanych biografiach rosyjskich migrantek w Polsce po agresji Rosji na Ukrainę
type: item
description: Agresja Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku miała głęboki wpływ nie tylko na bezpośrednie ofiary konfliktu, ale także na życie Rosjan i Rosjanek przebywających za granicą. W Polsce, gdzie stosunki społeczne i polityczne z Rosją były już wcześniej napięte, migrantki z Rosji znalazły się w sytuacji szczególnie trudnej. Nasze badania jakościowe przeprowadzone w ramach projektu GEN-MIGRA „Płeć, mobilność i migracje w czasie i po pandemii COVID-19 – marginalizacja, opór i strategie na przyszłość” ukazują, że Rosjanki przybyłe do Polski przed wybuchem wojny z jednej strony doświadczają jej negatywnych skutków w relacjach rodzinnych, zawodowych i społecznych, z drugiej zaś muszą mierzyć się z rosnącą dyskryminacją oraz odrzuceniem, zarówno ze strony większości polskiego społeczeństwa, jak i przez instytucje, przede wszystkim w postaci nieprzedłużenia im prawa pobytu. Ukazanie sytuacji kobiet, ich doświadczeń zmusza do refleksji na temat skutków wojny, przerwanego projektu biegu życia, nieprzewidywanego cierpienia czy chaosu normatywnego.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Krystyna Slany
creator: Dorota Szpakowicz
rights: Prawa autorskie (c) 2025 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-06-30
publication date: 2025-06-30
starting page: 37
ending page: 54
doi: 10.7494/human.2025.24.1.6988

Tożsamość narracyjna. Strategie konstytuowania siebie w relacji z miejscem poprzez opowieść – na przykładzie Nowohuckiej telenoweli Renaty Radłowskiej
type: item
description: Analiza narracyjna 19 reportaży składających się na zbiór Nowohucka telenowela Renaty Radłowskiej pokazuje, jak budowniczowie i pierwsi mieszkańcy Nowej Huty używają opowieści do konstruowania własnej „tożsamości narracyjnej” w relacji z miejscem. Podstawą teoretyczną przedstawionych badań jest narratologia Mieke Bal, która zakłada trójdzielność tekstów narracyjnych (tekst, opowieść i fabuła). Spisane przez reporterkę historie zawierają tę samą (lub podobną) opowieść, każda stanowi jednak odrębny tekst narracyjny. Analizowanie ich swoistości prowadzi do wniosków na temat intencji i statusu bohaterów. Dla świadków i uczestników budowy Nowej Huty opowiadanie staje się gestem emancypacji wobec „tożsamości mniemanych” – wizerunków projektowanych przez PRL-owskich ideologów czy funkcjonujących społecznie stereotypów. Efekty badań mogą stanowić uzupełnienie dla faktografii dotyczącej początków Nowej Huty.
subject: Varia
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Malwina Mus-Frosik
rights: Prawa autorskie (c) 2025 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-06-30
publication date: 2025-06-30
starting page: 157
ending page: 172
doi: 10.7494/human.2025.24.1.7016

Podhalańskie narracje o uchodźczyniach i uchodźcach wojennych z Ukrainy
type: item
description: Artykuł przedstawia wstępne wnioski ze zrealizowanego projektu badawczego dotyczącego zmian narracji funkcjonujących w wiejskich społecznościach powiatu Nowy Targ na temat mieszkańców Ukrainy po inwazji rosyjskiej 24 lutego 2022 roku. Projekt zrealizowany metodami etnograficznymi w latach 2023–2024 pokazał, jak narracje zmieniły się w kontekście wojny i doświadczenia uchodźczego. Tekst rozważa różne aspekty doświadczenia kontaktu z uchodźczyniami i uchodźcami wojennymi z Ukrainy określane jako toposy: dyskursywnego konstruowania kobiecości i męskości, dziecięcego odbioru zaistniałej sytuacji, różnych motywacji działań pomocowych, wpływu doświadczenia goszczenia uciekinierek i uciekinierów na indywidualne konstrukcje tożsamościowe gospodarzy, resentymentów historycznych w kontekście świadczenia pomocy, pracy jako kategorii oceny migrantów i teorii spiskowych uzasadniających zaistniałą sytuację polityczną.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Anna Malewska-Szalygin
rights: Prawa autorskie (c) 2025 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-06-30
publication date: 2025-06-30
starting page: 23
ending page: 36
doi: 10.7494/human.2025.24.1.6995

Percepcja kształtu Europy przez uchodźców. Przypadek z Kos
type: item
description: W 2016 roku poproszono 49 osób migranckich na greckiej wyspie Kos o narysowanie mapy Europy. Badanie wzbogacono o obserwacje zachowań uchodźców oraz kilka wywiadów swobodnych, przeprowadzonych na pograniczach węgiersko-serbskim oraz macedońsko-greckim. Analiza uzyskanych map szkicowych wykazała wyraźny zachodocentryzm, egocentryzm przestrzenny, wpływ doświadczenia „drogi” na percypowanie przestrzenioraz percepcję liniową przestrzeni, przypominającą historyczne materiały kartograficzne tras pielgrzymkowych.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Tomasz Padło
rights: Prawa autorskie (c) 2025 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-06-30
publication date: 2025-06-30
starting page: 143
ending page: 154
doi: 10.7494/human.2025.24.1.6990

Czy W Polsce Będą Dwie Mniejszości Białoruskie? Wzajemne Relacje i Postrzeganie Mniejszości Białoruskiej I Imigrantów Z Białorusi
type: item
description: W analizach sytuacji mniejszości narodowych rzadko uwzględnia się relacje między mniejszością narodową a społecznością imigrancką należącą do tego samego co mniejszość ethnosu. W artykule podjęto ten wątek w odniesieniu do mniejszości i imigracji białoruskiej w Polsce. Te dwie grupy należące do jednej społeczności diasporycznej różnią się od siebie językowo, religijnie, poziomem świadomości narodowej i pamięcią historyczną. Każda tworzy własne organizacje i fundacje skierowane najczęściej do „swoich”. Czy stworzą w przyszłości jedną społeczność, czy przeciwnie – różnice między obiema społecznościami będą się utrzymywać, prowadząc do współwystępowania dwóch społeczności białoruskich w Polsce? W artykule podjęto próbę odpowiedzi na to pytanie, odwołując się do wyników pilotażowego badania wśród liderów mniejszości i aktywistów imigranckich zrealizowanego w 2023 i 2024 roku na Podlasiu.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Małgorzata Budyta-Budzyńska
rights: Prawa autorskie (c) 2025 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-06-30
publication date: 2025-06-30
starting page: 55
ending page: 72
doi: 10.7494/human.2025.24.1.6982

Migracje pod wpływem zmian klimatu w kontekście nierówności społecznych
type: item
description: Celem artykułu jest próba syntezy wniosków płynących z przeprowadzonych dotychczas badań nad związkami między mobilnością ludności i zmianami klimatu. W pierwszej części omówione zostały wybrane społeczne konsekwencje zmian klimatycznych, zwłaszcza te mogące mieć wpływ na mobilność ludności (m.in. podnoszenie się poziomu mórz, zagrożenia epidemiologiczne, zmiany temperatur). Nacisk położony został na ukazanie czynników stanowiących o podatności na zmiany klimatu poszczególnych społeczeństw i kategorii ludności, zajmujących nierówne miejsce w strukturze społecznej. W nawiązaniu do koncepcji sprawiedliwości klimatycznej zwrócono uwagę na zróżnicowane skutki i odpowiedzialność za kryzys klimatyczny. Główna część artykułu przedstawia najważniejsze cechy migracji pod wpływem zmian klimatu w kontekście nierówności społecznych. Podobnie jak inne typy mobilności, także migracje klimatyczne stanowią strategię adaptacyjną, realizowaną w określonym kontekście społeczno-ekonomicznym i zależną od usytuowania w strukturze społecznej.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Małgorzata Krywult-Albańska
rights: Prawa autorskie (c) 2025 © Wydawnictwa AGH, Kraków 2024, Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-06-30
publication date: 2025-06-30
starting page: 125
ending page: 142
doi: 10.7494/human.2025.24.1.6975

“Yizkor”: A Case of Holocaust Memory Activism In a Czech Village
type: item
description: The article explores the construction and preservation of Holocaust memory in the small Czech village of Kosova Hora. The study, based on focus group interviews, reveals how local Holocaust memory is shaped by a unique combination of activism, local history, and communal practices. The article highlights the role of a Jewish couple who, by rescuing and restoring the village synagogue during the Communist era, created a central site for Holocaust remembrance. This act of preservation catalyzed broader local engagement, resulting in a collective effort to remember the Jewish community that once thrived there. The synagogue now serves not only as a cultural and educational center but also as a place for religious commemoration, despite the absence of a local Jewish population. The research concludes that such localized efforts are crucial for sustaining Holocaust memory, showing how minority activism can embed itself within majority memory, even in small and seemingly ordinary communities.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Veronika Seidlová
creator: Hedvika Novotná
rights: Prawa autorskie (c) 2024 © 2024 Authors. This is an open access publication, which can be used, distributed and reproduced in any medium according to the Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-03-21
publication date: 2025-03-21
starting page: 39
ending page: 53
doi: 10.7494/human.2024.23.2.6543

Transgenerational Holocaust Memory In Slovakia: From Forgetting to Ambivalence About the Roots of Hatred
type: item
description: This article explores Holocaust memory in Slovakia, shedding light on how Slovak citizens perceive this past and its transgenerational transmission. The data presented were gathered in 2023 through ethnographic fieldwork and focus group interviews with informants belonging to three generations (between ages of 18 and 95), in three different locations across the country: Krupina, Prešov, and Bratislava. The initial findings show that Slovakia has been moving from indifference towards the Holocaust to the limited capability of realizing the actual causes and effects of atrocities, while at the same time officially accepting the commemorative centrality of the Holocaust.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Juraj Buzalka
creator: Katarína Očková
rights: Prawa autorskie (c) 2024 © 2024 Authors. This is an open access publication, which can be used, distributed and reproduced in any medium according to the Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-03-21
publication date: 2025-03-21
starting page: 55
ending page: 74
doi: 10.7494/human.2024.23.2.6688

Mitigating Central Tendency And Acquiescence Biases in Survey Design: A Methodological Exploration With Empirical Evidence
type: item
description: This paper presents a survey design methodology aimed at mitigating central tendency and acquiescence biases, which are commonly encountered in traditional Likert-scale surveys. The proposed approach employs a forced ranking method, using a case study involving 220 engineering students at the University of Zagreb as a source of data to assess whether respondents exhibit patterns of systematically avoiding honest answers for any reason. Statistical analysis demonstrates the effectiveness of the design in reducing these biases. The results provide strong evidence that the method developed in this article can minimize response distortions without sacrificing data richness. While the primary focus is on the methodological aspects, the case study illustrates the potential of this approach for ethical and attitudinal research. The study concludes with recommendations for refining survey techniques and exploring their broader applicability in different populations and contexts.
subject: Articles
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: subjects
subject: Array
  topic: disciplines
subject: Array
  topic: disciplines
creator: Sabolić Sabolić
creator: Melissa Beran Samuelson
rights: Prawa autorskie (c) 2024 © 2024 Authors. This is an open access publication, which can be used, distributed and reproduced in any medium according to the Creative Commons CC-BY 4.0 License https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-03-21
publication date: 2025-03-21
starting page: 115
ending page: 138
doi: 10.7494/human.2024.23.2.6706