Leon Chwistek's Theory of the Plurality of Realities in Art - Psychological Foundations

Gabriel Bednarz

Abstract


In my article, I briefly present the axioms of Leon Chwistek’s theory of manifold reality (TMR). This theory is the basis of his theory of art (TMRA). The aim of my article is to present and discuss psychological foundations of Chwistek’s theory of art. In particular, I present and discuss: (1) two meanings of the notion “work of art” derived on the basis of two relations: work – experience of enthusiasm, and work – aesthetic experience; (2) two meanings of the notion “content of the work of art”; (3) relations between the axioms (beliefs) of TMR and means of every type of art contained in TMRA.


Keywords


Chwistek; theory of art; theory of manifold reality; logic; axiom

Full Text:

PDF

References


Bednarz, Gabriel. 2017. Analiza krytyczna podstaw teorii wielości rzeczywistości Leona Chwistka, „Estetyka i Krytyka”, 44, 1: 25–38.

Błeszyński, Kazimierz. 1922. Filozofia a nowinki w sztuce, „Przegląd Warszawski”, 15: 309–347.

Bożek, Hubert. 2014. Teoria wielości rzeczywistości Leona Chwistka. Rys krytyczny, „Argument”, 4, 2: 405–424.

Chrobak, Karol. 2004. Niejedna rzeczywistość, Kraków: Inter Esse.

Chrobak, Karol. 2015. Trzy oblicza Leona Chwistka, „MOCAK Forum”, 11, 2: 10–17.

Chwistek, Leon. 1917. Trzy odczyty odnoszące się do pojęcia istnienia, „Przegląd Filozoficzny”, 2–4, 122–151.

Chwistek, Leon. 1923. Zastosowanie metody konstrukcyjnej do teorii poznania (Dalszy ciąg dyskusji w sprawie Wielości rzeczywistości), „Przegląd Filozoficzny”, 26, 3–4: 175–187.

Chwistek, Leon. 1924. Wielość rzeczywistości w sztuce, „Przegląd Współczesny”, 9, 24: 79–95.

Chwistek, Leon. 1933. Zagadnienia kultury duchowej w Polsce, Warszawa: Gebethner i Wolff.

Chwistek, Leon. 1935. Granice nauki, Lwów-Warszawa: Książnica-Atlas.

Chwistek, Leon. 1936. Zagadnienie wiedzy w malarstwie, „Przegląd Współczesny”, 176: 29–42.

Chwistek, Leon. 1938. Przeżycia artystyczne, „Przegląd Współczesny”, 17, 1: 90–113.

Chwistek, Leon. 1961. Pisma filozoficzne i logiczne, t. I, Warszawa: PWN.

Chwistek, Leon. 1963. Pisma filozoficzne i logiczne, t. II, Warszawa: PWN.

Chwistek, Leon. 2004a. Sens i rzeczywistość, Kraków: Inter Esse.

Chwistek, Leon. 2004b. Wybór pism estetycznych, Kraków: Universitas.

Ellis, Albert. 1998. Terapia krótkoterminowa: lepiej, głębiej, trwalej, przeł. A. M. Mydlarska, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Ingarden, Roman. 1923a. Leon Chwistek. Wielość rzeczywistości, „Ruch Filozoficzny”, 7: 99–101.

Ingarden, Roman. 1923b. Uwagi do „Krótkiej rozprawy…”, „Przegląd Filozoficzny”, 26: 100–104.

Irzykowski, Karol. 1976. Na Giewoncie Formizmu, w: Irzykowski Karol i Andrzej Lam (red.), Słoń wśród porcelany. Lżejszy kaliber, Kraków: Wydawnictwo Literackie, s. 115–143.

Jadacki, Jacek Juliusz. 1973. Leona Chwistka poglądy na sztukę, „Studia Estetyczne”, 10: 97–110.

Jadacki, Jacek Juliusz. 1986. O poglądach filozoficznych Leona Chwistka, „Studia i Materiały z Dziejów Nauki Polskiej”, 1, 1: 109–133.

Kalinowski, Witold. 1975. Od logistyki do teorii kultury. Wielość rzeczywistości Leona Chwistka, w: Sław Krzemień-Ojak (red.) i Witold Kalinowski (red.), Studia z dziejów estetyki polskiej. 1918–1939, Warszawa: PWN, s. 223–240.

Kostyrko, Teresa. 1995. Leona Chwistka filozofia sztuki, Warszawa: Instytut Kultury.

Kotarbiński, Tadeusz. 1922. Leon Chwistek: Wielość rzeczywistości. „Przegląd Warszawski”, 6: 426–428.

Pasenkiewicz, Kazimierz. 1962. Analiza i krytyka teorii wielości rzeczywistości Leona Chwistka, „Studia Filozoficzne”, 28, 1: 65–93.

Surma, Piotr. 2013. Teoria wielości rzeczywistości Leona Chwistka, „Rocznik Historii Filozofii Polskiej”, 6: 81–126.

Witkiewicz, Stanisław Ignacy. 1959. Nowe formy w malarstwie i inne pisma estetyczne, Warszawa: PWN.

Witkiewicz, Stanisław Ignacy. 2002. Nowe formy w malarstwie i wynikające stąd nieporozumienia. Szkice estetyczne, Warszawa: PIW.

Zwolińska, Krystyna. 1962. Pisma estetyczne L. Chwistka, „Estetyka”, 3: 326–328.




DOI: https://doi.org/10.7494/human.2018.17.1.21-36

Refbacks

  • There are currently no refbacks.