ENERGETYKA ROZPROSZONA (ISSN: 2720-0973) jest polskojęzycznym półrocznikiem wydawanym przez Akademię Górniczo-Hutniczą w Krakowie (Polska), skierowanym głównie do pracowników uczelni, doktorantów i studentów, inżynierów, polityków, działaczy samorządów terytorialnych i pracowników administracji państwowej, przedstawicieli wspólnot i lokalnych inicjatyw energetycznych, prosumentów oraz wszystkich osób zainteresowanych rozwojem energetyki rozproszonej w Polsce. Teksty publikowane w Energetyce Rozproszonej przyjmują różnego rodzaju formułę, w szczególności: artykułu naukowego, artykułu przeglądowego, raportu z badań, krótkiego komunikatu, informacji technicznej, studium przypadku. Tematyka jest skoncentrowana wokół technicznych, ekonomicznych, społecznych i legislacyjnych aspektów transformacji energetycznej. Czasopismo uzyskało patronat Komitetu Problemów Energetyki Polskiej Akademii Nauk. Energetyka Rozproszona jest indeksowana w następujących bazach: DOAJ (Open Global Trusted) EBSCO Journal Master List (ICI JML) POLONA Biblioteka Narodowa Biblioteka Nauki BazTech (czasopisma z dziedziny nauk inżynieryjno-technicznych i ścisłych) Google Scholar Zespół redakcyjny Etyka wydawnicza
Kraków : Wydawnictwa AGH, AGH University Press
Ekonomiczna efektywność przedsięwzięć inwestycyjnych w energetyce opartej na zasadach rynkowych w warunkach transformacji sektorowej
Nadrzędnym celem rozwojowym przedsiębiorstw energetycznych funkcjonujących w warunkach konkurencyjnego rynku energii jest dążenie do wzrostu ich wartości poprzez realizację zamierzeń inwestycyjnych o charakterze rozwojowym, ekonomicznie efektywnych i gwarantujących bezpieczeństwo pracy systemu elektroenergetycznego. Przyjęcie takiej perspektywy przesądza o tym, że w ciągu najbliższej dekady powinny być realizowane głównie zamierzenia o dużym stopniu innowacyjności, usprawniające niemal wszystkie procesy biznesowe. Oznacza to również, że podejmowanie decyzji inwestycyjnych powinno bazować na gruntownej i rzetelnej ocenie ich opłacalności i efektywności, a także uwzględniać zmianę wartości pieniądza w czasie, ryzyko traktowane jako obiektywnie istniejąca możliwość niepowodzenia w realizacji zamierzonych celów inwestycyjnych oraz realny okres trwania inwestycji. Dla tak określonego obszaru zagadnień w artykule zaprezentowano informacje z zakresu wyznaczania efektywności energetycznych projektów inwestycyjnych, określania optymalnych modeli ich finansowania, kształtowania przychodu regulowanego operatorów sieci elektroenergetycznych oraz monitorowania uzyskanych rezultatów w odniesieniu do poniesionych nakładów inwestycyjnych, zastosowania innowacyjnych metod modelowania agentowego i teorii grafów, a także metody analizy wielowymiarowej oraz metody teorii gier stosowane do wyceny energetycznych projektów inwestycyjnych.
Prawa autorskie (c) 2025 Czasopismo „Energetyka Rozproszona” stosuje licencję „Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0”, która pozwala na kopiowanie, zmienianie, rozprowadzanie, przedstawianie i wykonywanie utworu jedynie pod warunkiem oznaczenia autorstwa. Z pełną treścią licencji można zapoznać się na stronie: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Współczesne zagadnienia rozwoju elektroenergetyki
W artykule przedstawiono wybrane obszary działalności naukowej zespołu badawczego Elektroenergetyka funkcjonującego na Wydziale Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej AGH, które dotyczą rozwoju elektroenergetyki w kontekście zachodzących procesów transformacji energetycznej i wynikającego z nich rozwoju energetyki rozproszonej. Opisano zagadnienia analizy i modelowania systemów elektroenergetycznych, integracji rozproszonych źródeł wytwórczych z systemem elektroenergetycznym,wspomagania projektowania układów izolacyjnych urządzeń elektroenergetycznych oraz metod diagnostyki układów izolacyjnych w elektroenergetyce. Przedstawiono również model zarządzania dystrybucją energii w sieciach SMART łączący prognozowanie zapotrzebowania, dynamiczne ceny rynkowe oraz warunki pogodowe z optymalizacją pracy magazynu energii i inwertera sieciowego.
Artykuł przedstawia wieloaspektowe podejście do wykorzystania radionuklidów w kontekście ochrony środowiska i energetyki jądrowej oraz zasady przygotowania i prawidłowego użytkowania przyrządów dozymetrycznych stosowanych w ochronie radiologicznej. Omówiono zarówno znaczenie naturalnych i sztucznych izotopów promieniotwórczych w monitoringu środowiskowym,jak i innowacyjne metody odzysku uranu z odpadów. Zwrócono uwagę na kluczową rolę technik radiochemicznych i metod numerycznych w analizie systemów jądrowych, m.in. w projektowaniu układów z paliwem torowym, analizie dawek promieniowania i ocenie materiałów konstrukcyjnych dla fuzji jądrowej. Zaprezentowano analizy numeryczne rdzenia badawczego reaktora HTR i oceniono parametry neutronowe, efektywność paliwa oraz przebieg potencjalnej awarii PLOFA. W części dotyczącej małych reaktorów modułowych(SMR) opisano aktualne strategie inwestycyjne, identyfikując wyzwania technologiczne, finansowe i lokalizacyjne.
Konteksty i narzędzia wsparcia ER: aspekty społeczne i klimatyczno-środowiskowe, cyfryzacja i prognozowanie cen
Transformacja energetyczna to złożony proces, który maco prawda naturę technologiczną, ale o jego skuteczności decydują w dużej mierze czynniki społeczne i kulturowe. Dla rozwoju energetyki rozproszonej największą wartość mają zatem działania interdyscyplinarne, angażujące specjalistów z różnych dziedzin nauki i gospodarki lub szukające społecznego rezonansu. Niniejszy artykuł prezentuje przykłady takich badań. Analizy postaw Polaków wobec transformacji energetycznej czy monitoring zdrowotnych skutków zanieczyszczenia powietrza – to konteksty, które powinny być punktem wyjścia dla myślenia o rozwoju energetyki rozproszonej w naszym kraju. Z kolei koncepcja przestrzeni danych (data space) oraz modele prognozowania cen energii – to przykłady tego,jak nauki ścisłe i technologie informatyczne mogą odpowiadać na realne potrzeby interesariuszy transformacji.
postawy wobec transformacji energetycznej
zdrowotne skutki zanieczyszczeń powietrza
Obserwatorium Transformacji Energetycznej
Rynek energii, ekonomia i prognozowanie gospodarki
Fundamentalnym elementem trwającej w Polsce transformacji energetycznej są procesy ekonomiczne, obejmujące zarówno kwestie finansowania i optymalizacji kosztów systemowych, jaki maksymalizacji pozytywnych efektów zewnętrznych. W artykule przedstawiono doświadczenia naukowo-badawcze autorów w zakresie wspomnianej problematyki. Omówiono projekt Obserwatorium Transformacji Energetycznej finansowany w ramach konkursu strategicznego programu badań naukowych i prac rozwojowych „Społeczny i gospodarczy rozwój Polski w warunkach globalizujących się rynków” GOSPOSTRATEG przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Przedstawiono także wieloletnie doświadczenie Zespołu Modelowania Systemów Energetycznych AGH (ESMLabAGH) w konstruowaniu wielowymiarowych modeli paliwowo--energetycznych. Zaprezentowane wyniki dowodzą unikalnego potencjału AGH w obszarze monitorowania i programowania ekonomiczno-technologicznych aspektów TE w Polsce, który pozwala w większym stopniu stosować zasadę evidence-based policymaking do kreowania polityki klimatycznej i gospodarczej w wymiarze krajowym,regionalnym i lokalnym.
efekty zewnętrzne transformacji energetycznej
Gospodarka wodorowa jako segment rozwoju energetyki rozproszonej
W artykule przedstawiono współczesne zagadnienie łańcucha rozwoju gospodarki wodorowej, z podkreśleniem prac B+R podejmowanych przez pracowników naukowych z Wydziału Energetyki i Paliw oraz Centrum Energetyki AGH w Krakowie. Główne nurty badań przedstawione w artykule dotyczą wytwarzania niskoemisyjnego wodoru z gazu ziemnego, biomasy, elektrolizy wody; magazynowania i jego wykorzystania do produkcji energii elektrycznej i ciepła w silnikach, turbinach gazowych czy ogniwach paliwowych; a także interdyscyplinarnych zagadnień rozwoju nowych materiałów czy metod diagnostycznych dla energetyki wodorowej.Opracowanie podsumowuje doświadczenia z realizacji wielu prac B+R, również we współpracy z krajowymi i międzynarodowymi podmiotami gospodarczymi czy specjalistycznymi ośrodkami badawczymi.
Wpływ rozproszonych źródeł energii na sieć zasilającą i jakość dostawy energii elektrycznej
W artykule przedstawiono współczesne trendy i wyzwania w obszarze jakości dostawy energii elektrycznej w kontekście rozwoju „inteligentnych” systemów elektroenergetycznych(smart grids) oraz energetyki rozproszonej. Autorzy artykułu,członkowie Zespołu ds. Jakości i Efektywnego Użytkowania Energii Elektrycznej (JUEE) AGH, dzielą się doświadczeniami z prac naukowo-badawczych, eksperymentalno-rozwojowych oraz dydaktycznych wykonywanych w ramach krajowych i międzynarodowych projektów. Działania były realizowane w ścisłej współpracy z energetyką zawodową (z operatorami sieci przesyłowej– OSP i dystrybucyjnej – OSD), przemysłem oraz instytucjami działającymi na rzecz rynku energii. Rozdział prezentuje skrótowo przykładowe zagadnienia badawcze.
inteligentne systemy elektroenergetyczne
prognozowanie produkcji i zużycia energii
W artykule przedstawiono sposoby produkcji energii zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju. Opisano realizację europejskiej polityki środowiskowej poprzez gospodarkę o obiegu zamkniętym. Podkreślono znaczenie dostępu do danych środowiskowych oraz nowoczesnych technik pomiarowych w analizach ilościowych i jakościowych. Wskazano korzyści płynące z zastosowania klasycznych metod oraz technik głębokiego i wzmacnianego uczenia do modelowania procesów energetycznych. Omówiono kwestię wykorzystania innowacyjnych materiałów katalitycznych i sorpcyjnych do oczyszczania gazów odlotowych oraz konwersji i zagospodarowania dwutlenku węgla. Wykazano znaczenie identyfikacji i kwantyfikacji punktów krytycznych w całym łańcuchu wartości paliwa. Przedstawiono znaczenie decyzji inwestycyjnych i regulacyjnych w procesie dekarbonizacji.
W artykule przedstawiono współczesne trendy i wyzwania w obszarze dostaw ciepła i chłodu w kontekście rozwoju „inteligentnych” sieci grzewczych i grzewczo-chłodniczych (smart grids) oraz rozwoju ciepłownictwa (energetyki) rozproszonego. Autorzy artykułu dzielą się doświadczeniami z prac naukowo-badawczych,eksperymentalno-rozwojowych oraz dydaktycznych wykonywanych w ramach krajowych i międzynarodowych projektów. W artykule omówiono kompleksowy zakres działalności zespołów badawczych Katedry Surowców Energetycznych AGH.
Magazynowanie energii w kontekście transformacji energetycznej – od materiałów po systemy. Wybrane kierunki badań i zastosowanie oraz współpraca z operatorami sieci i przemysłem
Magazynowanie energii odgrywa kluczową rolę w procesie transformacji energetycznej, umożliwiając efektywną integrację odnawialnych źródeł energii, zwiększenie elastyczności systemów energetycznych oraz poprawę niezawodności dostaw energii. W artykule przedstawiono wybrane kierunki badań prowadzonych w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie koncentrujących się na zagadnieniach związanych z magazynowaniem energii i funkcjonowaniem magazynów. Część rozdziałów zawiera niezależne opracowania dotyczące szerokiego spektrum zagadnień technologicznych i inżynierskich. Obejmują one aspekty elektrochemiczne, materiałowe, cieplne, geotermalne, mechaniczne oraz elektroenergetyczne. Artykuł ma charakter interdyscyplinarny, aplikacyjny i wdrożeniowy, podkreśla znaczenie prowadzenia badań nad rozwojem i integracją nowoczesnych technologii magazynowania energii oraz innowacyjnych rozwiązań technicznych z potrzebami i wyzwaniami współczesnych systemów elektroenergetycznych.
bateryjny system magazynowania energii elektrycznej
magazyn energii w technologii sprężonego powietrza (micro-CAES)
podziemne magazyny ciepła w warstwach wodonośnych
transformacja energetyczna terenów górniczych
poprawa jakości dostawy energii elektrycznej
W niniejszym rozdziale przedstawiono wyniki prac prowadzonych przez zespoły zajmujące się energetyką wiatrową, fotowoltaiką cienkowarstwową i organiczną oraz alternatywnymi technologiami energetycznymi. Omówiono metody wsparcia ruchu urządzeń energetyki rozproszonej, modelowanie elementów elektrowni wiatrowych, projektowanie i walidacje nowoczesnych turbin wiatrowych, a także efekty prac nad innowacyjnymi technologiami,takimi jak mikroskalowe instalacje słoneczne (komin słoneczny z akumulacją ciepła, moduły fotowoltaiczne wyposażone w system chłodzenia i czyszczenia wodnego) oraz wysokotemperaturowy magazyn ciepła. Zaprezentowano również metody modyfikacji absorberów w ogniwach organicznych oraz sposoby wytwarzania i badania cienkowarstwowych ogniw tlenkowych i optycznych filtrów elektrochromowych do zastosowań kosmicznych.
fotowoltaika cienkowarstwowa i organiczna
Efektywność wytwarzania i użytkowania energii
Artykuł prezentuje wybrane działania badawcze trzech wydziałów AGH w obszarze efektywności wytwarzania i użytkowania energii, ze szczególnym uwzględnieniem energetyki rozproszonej.Opisano w nim zagadnienia związane z procesami spalania,chłodzenia, zarządzania energią w budynkach oraz integracją OZE i magazynów energii. Uwzględniono również rozwój metod oceny inteligencji energetycznej budynków (SRI) oraz modelowanie systemów hybrydowych. Prace wspierają transformację energetyczną i rozwój nowoczesnych rozwiązań lokalnych.
Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie jest wiodącą krajową uczelnią techniczną, której już sama nazwa wskazuje na związki z energetyką. Wieloletnia tradycja badań w tym kierunku, wykwalifikowana kadra naukowa oraz nowoczesna infrastruktura badawcza – to wszystko czyni z AGH istotny podmiot w zachodzącym właśnie w Polsce i Europie procesie transformacji energetycznej (TE). Badania nad nową energetyką prowadzone są niemal w każdej jednostce Akademii. Poszczególni naukowcy i zespoły badawcze mogą pochwalić się obiecującymi, a nawet imponującymi osiągnięciami na arenie krajowej i międzynarodowej. Działania te nierzadko pozostają jednak rozproszone w uczelnianej strukturze, co utrudnia wzajemne interakcje, tak potrzebne we współczesnej nauce. Naprzeciw tym trudnościom wychodzi inicjatywa redakcji czasopisma „Energetyka Rozproszona”. Celem publikacji, którą oddajemy w Państwa ręce, jest zaprezentowanie potencjału Akademii Górniczo- Hutniczej w obszarze transformacji energetycznej, a w szczególności w dziedzinie badań nad energetyką rozproszoną i surowcami energetycznymi. Opracowanie numeru specjalnego „ER” poprzedziła inwentaryzacja niezależnych działań prowadzonych właściwie w każdej jednostce naszej uczelni.
Studium przypadku – budynek MLBE Politechniki Krakowskiej jako przykład perspektywicznego spojrzenia na funkcjonalności budynków
W 2014 r. oddano do użytkowania budynek Małopolskiego Laboratorium Budownictwa Energooszczędnego Politechniki Krakowskiej (MLBE). W MLBE znajdują się laboratoria badawcze technologii budowlanych, a sam budynek, wraz z instalacjami technicznymi, również pozostaje obiektem badań. Dziesięć lat po jego powstaniu, w ramach projektu Obserwatorium Transformacji Energetycznej (OTE), przeprowadzono ewaluację wartości wskaźnika SRI dla budynku. Obiekt uzyskał najwyższą ocenę spośród wszystkich budynków przebadanych w tej fazie testów w Polsce. Pokazuje to, że twórcy koncepcji MLBE skutecznie przewidzieli kierunki rozwoju funkcjonalności budynków.
wskaźnik gotowości budynku do inteligencji
Studium przypadku – ewaluacja SRI budynków Kampusu 600-lecia Odnowienia Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie
Budowa III Kampusu UJ na krakowskim Ruczaju rozpoczęła się pod koniec XX w. W latach 2001–2017 powstało dwanaście budynków, które miały służyć celom naukowo-dydaktycznym. Przeprowadzane w 2024 r., w ramach projektu Obserwatorium Transformacji Energetycznej, ewaluacje wartości wskaźnika gotowości do inteligencji (SRI) wykazały, że obiekty Kampusu spełniają wymagania najnowszej dyrektywy EPBD z 2024 r. w zakresie inteligencji budynków.
Wyniki fazy testów metodyki ewaluacji wskaźnika SRI w Polsce w ramach projektu OTE
W artykule omówiono wyniki fazy testów metodyki ewaluacji wskaźnika SRI w Polsce. Przedstawiono miejsce i rolę testowania metodyki ewaluacji SRI w projekcie Obserwatorium Transformacji Energetycznej (OTE) oraz uzasadniono powód włączenia tej tematyki do projektu. Omówiono szczegółowo przewidziane do realizacji zagadnienia badawcze i wdrożeniowe dotyczące wskaźnika SRI. Zwrócono uwagę, że wskaźnik gotowości budynku do inteligencji jest ważnym narzędziem służącym do oceny postępu transformacji energetycznej u największego konsumenta energii, jakim są zasoby budowlane. Z tych samym przyczyn wskaźnik może być istotnym składnikiem „indeksu transformacji energetycznej”, który jest opracowywany w ramach projektu OTE. Zaprezentowano działania podjęte w celu oficjalnego wprowadzenia Polski do europejskiej fazy testów metodyki ewaluacji wskaźnika i przedstawiono korzyści wynikające ze współpracy pomiędzy wykonawcami testów w różnych państwach członkowskich UE. W trakcie realizacji prac podjęto działania służące przybliżeniu tematyki ewaluacji wskaźnika w zainteresowanych środowiskach w Polsce. Opracowano polską wersję językową narzędzia do obliczeń wskaźnika oraz kwestionariusze i wskazówki ułatwiające wykonywanie audytów, a także przygotowano materiały szkoleniowe dla przyszłych audytorów. Zaproponowano graficzną metodę prezentacji wyników ewaluacji za pomocą syntetycznej charakterystyki gotowości budynku do inteligencji. Przedstawiono i omówiono wyniki ewaluacji łącznie 20 budynków w Polsce na tle wyników badań przeprowadzonych w innych państwach członkowskich UE. Przedyskutowano wnioski wynikające z realizacji fazy testów metodyki. Stwierdzono, że testowana metodyka ewaluacji spełnia swoje zadanie, ale przed wdrożeniem do obowiązkowej praktyki wymaga pewnych korekt, których listę zamieszczono w ostatnim rozdziale artykułu.
Wstępne wyniki fazy testów metodyki ewaluacji wskaźnika SRI w Unii Europejskiej
Metodyka ewaluacji wskaźnika gotowości budynków do inteligencji (SRI)
W artykule omówiono metodykę ewaluacji wskaźnika gotowości budynków do inteligencji. Na tle krótkiej historii dyrektyw o charakterystyce energetycznej budynków (EPBD) wyjaśniono powody opracowania wskaźnika gotowości budynków do inteligencji (SRI) oraz omówiono cel jego zastosowania. Przedstawiono definicje wskaźnika SRI oraz inteligencji budynków. Wyjaśniono podstawowe pojęcia stosowane w metodyce ewaluacji wskaźnika. Szczegółowo omówiono osiem kroków składających się na proces ewaluacji. Wyjaśniono ideę i metodykę ewaluacji, a także cel każdego kroku i wynik ewaluacji. W podsumowaniu zwrócono uwagę, że metodyka ewaluacji wskaźnika gotowości budynków do inteligencji jest aktualnie w fazie testów w państwach członkowskich Unii Europejskiej. Wdrażanie obowiązku ewaluacji wybranych typów budynków pod kątem gotowości do inteligencji jest planowane po kolejnych decyzjach Parlamentu Europejskiego i Rady w drugiej połowie 2027 r.
Niniejszy numer „Energetyki Rozproszonej” jest w całości poświęcony problematyce wskaźnika gotowości budynków do inteligencji (SRI – smart readiness indicator). To nowa tematyka, która pojawiła się w przestrzeni publicznej wraz z uchwaleniem i opublikowaniem przez Parlament Europejski i Radę kolejnej wersji Dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków(Energy Performance Buildings Directive) w roku 2018.Temat jest tym ciekawszy, że polska myśl inżynieryjna ma niemałe zasługi w testowaniu i wdrażaniu wskaźnika.Do współpracy przy opracowaniu zeszytu zaprosiliśmy w charakterze redaktora gościnnego jednego z prekursorów stosowania kryteriów, które wiele lat później zostały przyjęte przez organy Unii Europejskiej,mgra inż. Pawła Kwasnowskiego z Wydziału Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.
Ku zrównoważonej przyszłości: współpraca biznesu i administracji
Czy biznes i samorząd mogą skutecznie współpracować? Ich interesy są w pewnym sensie zbieżne – obiestrony dążą do zadowolenia maksymalnie szerokiej grupy odbiorców swoich usług, klientów lub mieszkańców. Ponieważ wiele zadań wymaga jednoczesnego działania ze strony przedsiębiorców i urzędników, rośnie rola instytucji potrafiących skutecznie komunikować się z obiema grupami, rozumiejących odmienne potrzeby i starających się integrować różne podejścia dla wspólnego dobra. Mediatorami i jednocześnie aktywnymi uczestnikami tego twórczego dialogu mogą być zwłaszcza instytucje otoczenia biznesu, takie jak Krakowski Park Technologiczny (KPT), który od 25 lat skutecznie działa na rzecz rozwoju małopolskiego ekosystemu gospodarczego.
Prawa autorskie (c) 2024 Czasopismo „Energetyka Rozproszona” stosuje licencję „Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0”, która pozwala na kopiowanie, zmienianie, rozprowadzanie, przedstawianie i wykonywanie utworu jedynie pod warunkiem oznaczenia autorstwa. Z pełną treścią licencji można zapoznać się na stronie: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Nowoczesne ciepłownictwo z zastosowaniem odnawialnych źródeł energii
W wielu krajach upowszechnia się wykorzystanie odnawialnych źródeł energii (OZE) w systemach ciepłowniczych. Kierunek ten staje się jednym z priorytetów Unii Europejskiej w promocji ogólnego wzrostu udziałów OZE w zużyciu energii oraz w inwestycjach na rzecz redukcji emisji gazów cieplarnianych, a tym samym w przeciwdziałaniu zmianom klimatu. Wynikająca z tego konieczność dekarbonizacji krakowskiego systemu ciepłowniczego staje się wyzwaniem nie tylko ze względu na jego skalę (ponad 900 km preizolowanej sieci ciepłowniczej, 10 tysięcy węzłów ciepłowniczych, w tym dwufunkcyjnych c.o. oraz c.w.u.,które pozwalają na dostarczanie rocznie ponad 11 TJ energii do ponad 8 tysięcy klientów – zarówno gospodarstw domowych, jak i przedsiębiorstw czy obiektów użyteczności publicznej), ale również z uwagi na potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii.
System RESHeat: integracja odnawialnych źródeł energii dla zrównoważonych rozwiązań energetycznych budynków
Artykuł przedstawia system RESHeat, który łączy odnawialne źródła energii (OZE) służące do produkcji energii elektrycznej, ciepła i chłodu dla budynków wielorodzinnych, z naciskiem na zrównoważone rozwiązania energetyczne. System, opracowany w ramach programu Horyzont 2020, integruje technologie takie jak panele fotowoltaiczne (PV), moduły fotowoltaiczno-termiczne (PV-T), pompy ciepła oraz sezonowe magazynowanie energii cieplnej (STES). Jego głównym zadaniem jest zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych oraz zapewnienie efektywności energetycznej budynków. W artykule omówiono szczegóły instalacji demonstracyjnej w Krakowie, gdzie system osiągnął wysoką wydajność, dostarczając do 70% energii potrzebnej do ogrzewania i chłodzenia budynku. System RESHeat ma duży potencjał komercjalizacji i skalowania, a także jest obiecującym rozwiązaniem dla ogrzewania i produkcji energii elektrycznej w budynkach wielorodzinnych.
Wytwarzanie energii oraz ograniczanie jej zużycia na przykładzie przedsiębiorstwa wodociągowego
Energia elektryczna stanowi ważną pozycję w kosztach działalności każdego przedsiębiorstwa. Dlatego jej oszczędne zużycie oraz możliwość generacji dają szansę na znalezienie oszczędności i uzyskanie lepszej pozycji rynkowej. Generacja rozproszona pozwala nie tylko na ograniczenie kosztów, ale również zmniejszenie strat na przesyle oraz zwiększenie niezawodności. Wytwarzanie energii nabiera szczególnego znaczenia w przypadku przedsiębiorstw komunalnych, których koszty funkcjonowania przekładają się bezpośrednio na stawki opłat ponoszonych przez mieszkańców. Zwykle tego typu przedsiębiorstwa posiadają naturalne uwarunkowania,jak np. miejsce pod zabudowę odnawialnych źródeł energii. Rozwój OZE to nie tylko moda, ale przede wszystkim działanie w celu ograniczenia emisji i redukcji zanieczyszczeń emitowanych do atmosfery.Oszczędność opłat za energię elektryczną można uzyskać przez jej wytwarzanie, ale także dzięki zastosowaniu inteligentnych rozwiązań w zakresie optymalizacji sterowania pracą głównych odbiorników energii elektrycznej. Wykorzystanie inteligentnych narzędzi staje się coraz bardziej powszechnie, a koszty poniesione na wdrożenie zwracają się w krótkim okresie. Tego typu środki pozwalają również na ograniczenie kosztów związanych z obsługą oraz na zapewnienie bezpieczeństwa prowadzonych procesów technologicznych. W artykule przedstawiono działania w zakresie wytwarzania i oszczędzania energii na przykładzie Wodociągów Miasta Krakowa SA.
Projekt NEEST: dążenie do zeroemisyjnych i zrównoważonych miast w Polsce
Celem projektu NEEST jest wspieranie polskich miast w procesie ich transformacji w kierunku zeroemisyjności poprzez opracowanie modelowych rozwiązań transformacji energetycznej (TE) kwartałów zabudowy zlokalizowanych w pięciu ośrodkach. W ramach projektu wybrano kwartały miejskie, w których przeprowadzono szczegółowe skanowanie 3D oraz stworzono cyfrowe modele budynków i otoczenia. Kluczową rolę w przygotowywaniu koncepcji TE odegrało również opracowanie tzw. koszyków technologicznych, czyli zestawów możliwych do użycia technologii OZE zapewniających ciepło, chłód oraz energię elektryczną dla różnych typów budynków. W artykule opisano zastosowane metody selekcji obszarów miejskich, kolejne etapy prac projektowych oraz narzędzie Symulator Systemu Energetycznego Miasta (SSEM), które będzie mogło służyć jako pomoc przy projektowaniu transformacji innych miast w Polsce.
Kraków na drodze do uzyskania neutralności klimatycznej
Kraków od lat podejmuje działania proklimatyczne, których celem jest ograniczenie emisji gazów cieplarnianych i sprawne przeprowadzenie transformacji energetycznej (TE), szczególnie w budynkach, które – jak wynika z przeprowadzonej w Krakowie w 2023 r. inwentaryzacji emisji gazów cieplarnianych (Inwentaryzacja emisji gazów cieplarnianych) – generują ich najwięcej spośród wszystkich źródeł, bo ponad 90%. Stolica Małopolski wytyczyła sobie ambitny cel ograniczenia poziomu emisji względem 2018 r. o co najmniej 30% do 2030 r. oraz o co najmniej 80% do 2040 r. W jego realizacji ma pomóc uczestnictwo w projektach unijnych, które nie tylko pozwolą sfinansować część transformacji, ale przede wszystkim dostarczą strukturom samorządowym oraz kluczowym lokalnym partnerom narzędzi, wiedzy i umiejętności do sprawnego przeprowadzenia TE przy jednoczesnym ograniczeniu kosztów społecznych.
Aby transformacja energetyczna (TE) była możliwa, oprócz wykorzystania źródeł odnawialnych konieczne jest zastosowanie m.in. nowych technologii pomiarowych, komunikacyjnych i analitycznych. Efektywna transformacja nie zaistnieje bez inteligentnej sieci elektroenergetycznej. Prognozuje się, że do 2030 r. w Unii Europejskiej pojawi się kilkadziesiąt milionów pojazdów elektrycznych i pomp ciepła, nastąpi znacząca elektryfikacja transportu, przemysłu oraz sfery komunalnej. TAURON Dystrybucja S.A. od co najmniej kilku lat prowadzi wiele działań inwestycyjnych oraz badawczo-rozwojowych w tym obszarze. Jednym z przykładów jest projekt mikrosieci. Firma realizuje szereg inicjatyw wspierających rozwój inteligentnej infrastruktury sieciowej, zgodnie z założeniami Strategicznej Agendy Badawczej TAURON Dystrybucja S.A. Kluczowym zadaniem Spółki jest zapewnienie i utrzymanie wysokich standardów jakości energii elektrycznej w zmiennym otoczeniu dynamicznego rozwoju OZE. W tym celu konieczne będzie wytworzenie nowych narzędzi, które pomogą OSD w pełnieniu funkcji moderatora sieci. Komisja Europejska ogłosiła, że zamierza wspierać unijnych operatorów systemu przesyłowego (OSP) i operatorów systemu dystrybucyjnego (OSD) w procesie tworzenia cyfrowego bliźniaka (digital twin) europejskiej sieci elektroenergetycznej.
Innowacyjne rozwiązania techniczne i technologiczne w obszarze energetyki rozproszonej – podsumowanie sesji technicznej I Kongresu Energetyki Rozproszonej
W artykule podsumowano obrady jednej z sesji I Kongresu Energetyki Rozproszonej dotyczącej innowacyjnych rozwiązań technicznych i technologicznych w obszarze energetyki rozproszonej. Ten szeroki i wielopłaszczyznowy temat dotyczy istotnego aspektu trwającej właśnie transformacji energetycznej oraz silnie wiąże się z rozwojem i wdrażaniem inteligentnych systemów elektroenergetycznych smart grids.
zarządzanie źródłami energii i odbiornikami
I Konferencja Naukowa Energetyki Rozproszonej – podsumowanie
Współpraca nauki z biznesem w obszarze energetyki rozproszonej
Obecnie znajdujemy się w okresie zmian gospodarczych, które traktujemy jako zaawansowany i dynamicznie przebiegający proces transformacji energetycznej. Z założenia proces ten zmierza do wytworzenia bardziej konkurencyjnego, bezpiecznego i zrównoważonego systemu elektroenergetycznego oraz osiągnięcia długoterminowego celu ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. Treść artykułu nawiązuje w szczególności do energetyki rozproszonej, której intensywny rozwój wyzwala ogromną potrzebę zacieśnienia współpracy nauki i biznesu. Zrównoważona współpraca tych obszarów powinna prowadzić do rozwoju techniki i innowacyjnych technologii, a także do wytworzenia nowej kadry oraz własności intelektualnej.
Jaka jest przyszłość energetyki rozproszonej? I Kongres Energetyki Rozproszonej, AGH, Kraków, 25 września 2023 r.
W artykule omówiono perspektywę rozwoju energetyki rozproszonej (ER) w aspektach geopolityki, technologii, przemysłu, systemu energetycznego, instytucji oraz europejskich wyzwań. Przedstawiono także znaczenie bezpieczeństwa energetycznego w kontekście geopolitycznym oraz rosnącą rolę ER w zabezpieczaniu dostaw energii. Zwrócono uwagę na techniczne wyzwania związane z generacją niesterowalną, a także na konieczność różnicowania źródeł energii oraz rozwoju technologii. W perspektywie przemysłowej uwypukla się potrzeba utrzymania dotychczasowego potencjału Europy i zlokalizowania procesów przemysłowych na jej terenie. Przeanalizowano również kwestie systemowe, w tym zmiany prawodawstwa oraz sposobu zarządzania systemem energetycznym, a także rozwój lokalnych społeczności energetycznych. W kontekście europejskim istotną rolę odgrywają zmiany w unijnych instytucjach oraz miejsce Polski w procesie transformacji energetycznej (TE). Artykuł podkreśla znaczenie współpracy, innowacji oraz społecznego wsparcia dla rozwijającej się energetyki rozproszonej.